اين ساعت منتفى است و ما كأنلَمْ يَكُنْ حساب مىكنيم ، تا در يك حد سَواء و متعادل و برابر قرار بگيريد . بعد از اين اعلام هر تصميمى كه مىخواهيد بگيريد . در اين صورت با عدالت رفتار كردهايد . پس نه صبر كنيد تا آنها كارشان را انجام بدهند و شما اغفال شده باشيد و نه پيشدستى كنيد و آنها را غافلگير نماييد كه عمل شما خيانت به انسانيت باشد ، بلكه اين كار را انجام دهيد كه هم احتياط است و حذر و هم انسانى .
مىفرمايد : وَ امّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيانَةً و اگر از قومى بيم خيانت پيدا كرديد ، يعنى به موجب علائم و امارات و اطلاعاتى كه به شما رسيده است خوف خيانت داشتيد فَانْبِذْ الَيْهِمْ آن عهدنامه را بينداز به سوى آنها يعنى به آنها اعلام كن كه از اين ساعت ديگر پيمانى نداريد عَلى سَواءٍ تا دو طرف با يكديگر مساوى بشويد ؛ آنها بدانند ، شما هم بدانيد كه از اين ساعت ديگر پيمانى در كار نيست . انَّ اللَّهَ لايُحِبُّ الْخائِنينَ خدا خيانتكاران را دوست ندارد . مفسرين مىگويند جملهء انَّ اللَّهَ لايُحِبُّ الْخائِنينَ علت است براى آن تقديرى كه در اينجا هست ؛ يعنى مبادا قبل از اينكه به آنها اعلام كنيد ، پيمانتان را عملًا نقض كنيد كه در اين صورت شما خيانت كردهايد . خدا خيانتكاران را دوست نمىدارد .
وَ لايَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَروا سَبَقوا انَّهُمْ لايُعْجِزونَ اين كافران خيال نكنند كه به موجب اين كارهاى كافر ماجرايى خود ، نقض عهدها و عمليات غير انسانى ، پيش افتادند و با اينها بر حقايقى كه ما براى بشر نازل كردهايم مقدم شدند ؛ نه ، اينها خدا را عاجز نمىكنند . مقصود اين نيست كه آنها بيايند به جنگ خود خدا ، خدا بر آنها پيروز مىشود . مقصود اين است [ كه با توجه به اينكه ] كارهاى آنها از قبيل نقض عهدها و خيانتها ، در مقابل كارهايى است كه بر اساس خدايى است مثل راستى ، درستى ، وفاى به عهد و امانت ؛ خيال نكنيد اگر كسى از آن راه برود ، بركسى كه از اين راه برود پيش مىافتد . قبول اين آيه شايد براى ما دشوار باشد . ما به يك تعليم عادت كردهايم و آن عكس اين آيه است كه مىفرمايد : وَ لايَحْسَبَنَّ الَّذينَ كَفَروا سَبَقوا خيال نكنند كافرانى كه ما توصيف كرديم ، با آن راهشان پيش مىافتند . ما عكسش را مىگوييم . مىگوييم حق هيچ وقت پيش نمىرود ، عدالت هيچگاه پيش نمىرود ، درستى هيچ وقت در دنيا پيش نمىرود . بعد هم مىگوييم دليلش اين است كه ما مىبينيم مردان حق پيش نرفتند . على عليه السلام شكست خورد و پيش نرفت . امام
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 311
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣١١