وَ لَتُغَرْبَلُنَّ غَرْبَلَةً ، وَ لَتُساطُنَّ سَوْطَ القِدْرِ ، حَتّى يَعودَ اسْفَلُكُمْ اعْلاكُمْ وَ اعْلاكُمْ اسْفَلَكُمْ « 1 » يعنى شدايدى براى شما پيش خواهد آمد و شما مانند دانههايى كه در غربال ريخته باشند و غربال آنها را تكان بدهد به طورى كه از همديگر جدا بشوند ، غربال خواهيد شد ؛ و مانند ديگ جوشانى خواهيد شد كه در اثر حرارت دادن زياد به آن آنچه در ته ديگ است بالا بيايد و آنچه در بالاست پايين برود . چه تشبيه عجيبى است ! شما اگر در يك ديگ مثلًا سيبزمينى و پياز و گوشت و نخود و لوبيا بريزيد ، هركدام در جايى قرار مىگيرند و تنها چيزى كه مىبينيد در رو قرار گرفته ، مثلًا فلفل و زردچوبه است كه روى آب را گرفته . ولى وقتى كه به اين ديگ حرارت داديد به حدى كه محتواى آن به جوش آمد ، آن وقت مىبينيد آنچه در اين ديگ است بالا و پايين مىرود ، پايينها بالا مىآيند ، بالاها پايين مىرود . خيلى تشبيه خوبى است .
اميرالمؤمنين عليه السلام مىفرمايد در تكانهاى شديد و شدايدى كه در ميان مردم رخ مىدهد و در امتحاناتى كه پيش مىآيد ، مردم مثل دانههايى كه در غربال ، غربال بشوند غربال مىشوند و مثل محتواى ديگى مىشوند كه در اثر حرارتِ زياد به جوش مىآيد و بالا ، پايين و پايين ، بالا مىرود .
غرضم اين جهت است كه يكى از فوايد مبارزات و تضادهاى شديد و جنگ حق و باطلى كه در اجتماع پيش مىآيد اين است كه صفوف از يكديگر جدا مىشوند و اين چقدر خوب است كه صفوف مشخص و جدا بشود . آن وقت اهل حق و بصيرت تكليف خودشان را بهتر مىفهمند . خدا به صورت يك فايده ذكر مىكند :
لِيَميزَ اللَّهُ الْخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ بگذار اينها اين كارها را بكنند تا خدا به اين وسيله پليد را از پاكيزه جدا كند و صفوف از يكديگر جدا بشوند . وَ يَجْعَلَ الْخَبيثَ بَعْضَهُ عَلى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهُ جَميعاً و پليدها را بر روى يكديگر قرار دهد و انباشته كند ، همه به يك طرف بروند ، و همه را در يك نقطه متراكم كند . بگذار پاكان از ميان آنها جدا بشوند ، خودشان باشند با خودشان . وقتى كه اينطور شد كه صفها جدا شد ، پاك در يك صف قرار گرفت و پليد در يك صف ، آن وقت نتيجهء نهايى با پاكان است و پليدها يك جا به جهنم الهى سرازير خواهند شد : فَيَجْعَلَهُ فى جَهَنَّمَ پس پليد را يك جا در جهنم قرار بدهد . اولئِكَ هُمُ الْخاسِرونَ بدبخت فقط همينها هستند .
هامش
( 1 )
. نهجالبلاغه ، خطبهء 16 .