شايد همهء دستگاههاى روحانى جهان - غير از شيعه - بودجهشان منحصراً از راه موقوفات و صدقات جاريه باشد .
در اكثر شهرستانهاى ايران ، مدارس علوم دينى ساخته شده و املاك زياد با عايدات سرشار وقف آن مدارس شده . در گذشته موقوفات آن مدارس در تهران و اصفهان و مشهد و تبريز و شيراز و ساير شهرستانها كمك بزرگى به تحصيل علوم دينيه بوده است .
اما متأسفانه فعلًا به عللى كه نمىتوان شرح داد بسيارى از اين موقوفات به صورت ملك شخصى درآمده و بعضى ديگر كه به نام وقف باقى است در اختيار روحانىنمايانى است كه به نفع دستگاههايى عليه مصالح عاليهء اسلام و مسلمين فعاليت مىكنند ، و بعضى هم در اختيار اوقاف است و به شكل ديگرى تضييع مىگردد . فقط موارد كمى باقى مانده كه به مصرف حقيقى و شرعى مىرسد .
موقوفاتى كه ممكن است يا لازم است در اختيار سازمان روحانيت قرار بگيرد منحصر به موقوفات مدارس نيست ، قلمها و رقمهاى درشتترى هست كه شرعاً جايز يا لازم است در اختيار سازمان روحانيت قرار بگيرد . تاكنون بارها اين مسئله بين مقامات عالى روحانى و مقامات دولتى مطرح شده كه اين بودجه در اختيار سازمان روحانيت قرار بگيرد ، ولى به عللى كه بر ما مجهول است به نتيجه نرسيده است .
اگر وضع اوقاف سر و صورتى پيدا كند و سازمان معقول و منظمى پيدا نمايد نه تنها بودجهء عادى روحانيت را تأمين خواهد كرد ، بلكه به طور كلى كمك بزرگى به دين و فرهنگ و تربيت و اخلاق عمومى خواهد بود ، و اما اگر به شكلى باشد كه هست مايهء بزرگى است براى فاسدپرورى و تقويت افرادى كه عملًا هميشه مانع هر اصلاح و سدّ راه پيشرفت جامعهء اسلامى مىباشند .
ج . فرض و صورت ديگر ، استفاده از سهم امام عليه السلام است . از اديان ديگر اطلاعى ندارم كه آيا در متن آن اديان ، قانونى مالى وضع شده كه با زندگى روحانيين و ادارهء سازمان رهبرى دينى آنها قابل انطباق باشد يا نه . اما در اسلام طبق نظر شيعه از آيهء مباركهء خمس چنين قانونى استفاده مىشود .
خمس تعلق مىگيرد به غنائم جنگى و معادن و عوايد خالص سالانه و بعضى چيزهاى ديگر كه يك پنجم آنها را هركسى بايد بعد از وضع هزينهء شخصى در
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 493
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٩٣