پرتگاه مشرف به سقوطى گام برمىدارد ، هر لحظه احتمال سقوط دارد .
مثل الذين اتخذوا من دون الله اولياء كمثل العنكبوت اتخذت بيتا و ان اوهن البيوت لبيت العنكبوت
« 1 » .
مَثَل آنان كه دوستان و سرپرستانى غير خدا انتخاب كرده و به آنها اتكا كردهاند مَثَل عنكبوت و خانهء عنكبوت است ، سست ترين خانهها خانهء عنكبوت است .
اين آيه ناظر به اين است كه غير خدا را نمىتوان تكيه گاه عمل قرار داد ؛ غير خدا تكيه گاه قرار مىگيرد اما سست و بىپايه است . با تقليد و تلقين و ايجاد عادت قسراً و موقتاً مىتوان افرادى فداكار و با گذشت تربيت كرد اما اين نوعى اغفال و قسر است ، همه را براى هميشه از راه نادرست نمىتوان برد . حكما گفتهاند : ا لْقَسْرُ لايَدومُ « 2 » . همان طورى كه خداوند سر سلسلهء موجودات است و همهء موجودات قائم و متكى به ذات او هستند ، معرفت و ايمان به خدا هم سر سلسلهء همهء معنويات و فضايل اخلاقى و معنوى است . معنويات منهاى خداشناسى مانند اسكناس منتشر بدون پشتوانه است ، يعنى اعتبار ندارد ، كاغذ بىاعتبارى بيش نيست .
در آيهء كريمهء قرآن مىفرمايد : .
ضرب الله مثلا كلمة طيبة كشجرة طيبة اصلها ثابت و فرعها فى السماء . تؤتى اكلها كل حين باذن ربها و يضرب الله الامثال للناس لعلهم يتذكرون
« 3 » .
خداوند سخن پاك ( عقيدهء پاك ) را به درخت سالم و بىعيب مثل مىزند كه ريشهاش در زمين ، محكم جا گرفته و شاخهاش سر به آسمان كشيده است ، همه وقت ميوه مىدهد به اذن پروردگار . خداوند براى مردم مثلها مىآورد ، باشد كه تنبّه پيدا كنند .
هامش
( 1 ) عنكبوت / 41 .
( 2 ) كار مخالف طبيعت ، دوام نخواهد داشت .
( 3 ) ابراهيم / 24 و 25 .