حراست تقوا
ممكن است آنچه دربارهء تقوا گفته شد كه حرز و حصن و حافظ و حارس است ، موجب غرور و غفلت بعضى گردد و خيال كنند كه آدم متقى معصوم از خطاست و توجه به خطرات متزلزل كننده و بنيانكن تقوا ننمايند . ولى حقيقت اين است كه تقوا هم هر اندازه عالى باشد به نوبهء خود خطراتى دارد . آدمى در عين اينكه بايد در حمايت و حراست تقوا زندگى كند بايد خود حافظ و حارس تقوا بوده باشد و اين ، به اصطلاح « دور » نيست . مانعى ندارد كه يك چيز وسيلهء حفظ و نگهدارى ما باشد و در عين حال ما هم موظف باشيم او را حفظ كنيم . درست مثل همان جامه كه مثال زدم : جامه حافظ و حارس و نگهبان انسان است از سرما و گرما ، انسان هم حافظ و حارس جامهء خويش است از دزد . اميرالمؤمنين عليه السلام در يك جمله به هر دو اشاره كرده ، آنجا كه مىفرمايد :
الا فَصونوها وَ تَصَوَّنوا بِها . .
يعنى تقوا را حفظ كنيد و هم به وسيلهء او خودتان را حفظ كنيد .
پس اگر از ما بپرسند آيا تقوا ما را حفظ مىكند و يا ما بايد حافظ تقوا باشيم ؟
مىگوييم هر دوتا . نظير اينكه اگر بپرسند آيا از تقوا بايد كمك گرفت براى رسيدن به خدا و مقام قرب الهى ، يا از خدا بايد كمك خواست براى تحصيل تقوا ؟ مىگوييم هر دوتا ؛ به كمك تقوا بايد به خدا نزديك شد ، و از خدا بايد مدد خواست كه براى تقواى بيشتر ما را موفق بفرمايد . و هم از كلمات اميرالمؤمنين است :
اوصيكُمْ عِبادَ اللَّهِ بِتَقْوَى اللَّهِ فَانَّها حَقُّ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ الْموجِبَةُ عَلَى اللَّهِ حَقَّكُمْ وَ انْ تَسْتَعينوا عَلَيْها بِاللَّهِ وَ تَسْتَعينوا بِها عَلَى اللَّهِ « 1 » .
يعنى شما را به تقواى الهى سفارش مىكنم . تقوا حق الهى است بر عهدهء شما و موجب ثبوت حقى است از شما بر خدا ، و اينكه از خدا براى رسيدن به تقوا كمك بخواهيد و از تقوا براى رسيدن به خدا كمك بگيريد .
هامش
( 1 ) نهج البلاغه ، خطبهء 289