مىبرد ، گفت : من طاقت ندارم اين دردها را تحمل كنم . به زحمت از جا حركت كرد و سر شمشيرش را گذاشت روى قلبش و يك فشار داد ، خودكشى هم كرد . تازه فهميدند كه چرا پيغمبر اعتنايى نكرد ؛ چون جهاد بايد جهاد فى سبيل اللَّه باشد ، هجرت بايد هجرت فى سبيل اللَّه باشد ؛ يعنى در هجرت ، مسافرت ظاهرى با سلوك الى اللَّه هر دو توأم باشد ؛ هجرت كننده ، هم مهاجر باشد و هم عارف سالك . هر دو را اسلام با هم مىخواهد .
اين آيه هر دو را با يكديگر ذكر مىكند :
و من يخرج من بيته مهاجرا الى الله و رسوله
يعنى در آنِ واحد دو هجرت بكند : هجرت جسمى و هجرت روحى . جسمش از شهرى به شهر ديگرى منتقل بشود و روحش از مرحلهء انانيّت و منيّت به مرحلهء اخلاص ترقى كند و بالا برود . اينچنين مهاجرى را قرآن مىگويد :
فقد وقع اجره على الله
( يك تعبير خيلى عالى است ) اجر او را ديگر از خدا بخواهيد ؛ عهدهدار اجر او خداست . اين تعبير كه عهدهدار اجر او خداست ، يعنى مطلب بالاتر از اين حرفهاست كه بتوانيد تصور كنيد اجر چنين مهاجرى چه خواهد بود .
طالب علم ، مهاجر الى اللَّه
در تفسير اين آيهء كريمه ، تعميمى دادهاند ( شايد هم حديث داشته باشد ، الآن يادم نيست ) كه اين تعميم خيلى بجا و مناسب است و بعيد نيست كه درست باشد ( اگر حديثى باشد كه ديگر قطعاً خواهيم گفت همينطور است ) و آن اينكه اين آيه شامل يك گروه ديگر هم مىشود و آن گروه ، طالبان علم هستند ، طالبان علمى كه از شهر و وطن خودشان به شهر ديگرى هجرت مىكنند براى اينكه علم و معارف اسلامى بياموزند . هدفشان از اين آموزش چيست ؟ آيا نام است ؟ نه . شهرت است ؟ نه .
افتخار است ؟ نه . بالادست ديگران بنشينند ؟ نه . دستشان را ببوسند ؟ نه . وجوهات به آنها بدهند ؟ نه . بلكه هدفشان فقط و فقط ازدياد ايمان خودشان و بعد ارشاد و هدايت مردم است . چنين افرادى مهاجرند ؛ اين غريبانى كه از وطنها و شهرهاى خودشان دور شدهاند براى آموزش علم و دانش ، و هدفشان از آموزش علم و دانش رفع نيازهاى اسلامى است و كارشان براى خداست .
حتى لزومى ندارد كه چنين انسانى فقط براى آموزش معارف خاص اسلامى رفته باشد كه عقايد اسلامى ، تفسير ، احكام اسلامى و . . . بياموزد . اگر كسى يك رشتهء