قهراً خودش هم مدّعى عليه خودش باشد و هم خودش قاضى خودش باشد ، يعنى خودش حكم صادر كند ؟ .
انصاف يعنى چه ؟ مىگويند فلان كس آدم باانصافى است ، يعنى چه ؟ اصلًا آدم باانصاف يعنى آدمى كه در مسائل مربوط به خود مىتواند بىطرفانه دربارهء خودش قضاوت كند و احياناً در جايى كه خودش مقصر است ، حكم عليه خودش صادر كند . اين چگونه است ؟ اين جز اينكه شخصيت واقعى انسان ، مركّب باشد چيز ديگرى نيست . چقدر انصافها در دنيا سراغ داريد كه مىبينيد يك نفر در مورد خودش انصاف مىدهد ، ديگرى را بر خودش ترجيح مىدهد ، اقرار مىكند كه حق با ديگرى است ، فضيلت با ديگرى است .
مرحوم سيّد حسين كوه كمرى از بزرگان اكابر علما و از مراجع تقليد زمان خودشان بودند . آذربايجانى هستند . ايشان عموى مرحوم آية اللَّه حجّت كوه كمرى - كه در زمان ما و استاد ما بودند و ما در خدمت ايشان درس خواندهايم - بودند كه ايشان هم مرد بزرگوارى بودند . جريان عجيبى از زندگى اين مرد بزرگ نقل مىكنند و آن اين است كه ايشان در نجف در زمان صاحب جواهر و بعد از صاحب جواهر حوزهء درسى داشتند . شيخ انصارى ( اعلى اللَّه مقامه ) در آن وقت هنوز شهرتى نداشت ، مخصوصاً كه ايشان در نجف هم زياد اقامت نكرده بود ؛ مدت كمى در نجف بود ، بعد به سياحت آمد ، به اين معنا كه شهرهاى ايران را مىگشت ، هرجا عالم مبرّزى مىديد ، مدتى مىماند و از خدمت او استفاده مىكرد . مدتى در مشهد ماند ، مدت بيشترى در اصفهان و مدت زيادترى در كاشان كه مرحوم نراقى در آنجا بود .
سه سال ايشان در كاشان بود . بعد كه برگشته بود براستى مرد مبرّزى بود . و مىگويند مرحوم شيخ انصارى هيكل كوچكى داشته و چشمهاى ايشان هم مقدارى بهم خوردگى داشته است ( تراخمى بود مثل بسيارى از مردم خوزستان ، چون ايشان خوزستانى بودند ) . همچنين خيلى مرد زاهدپيشهاى بود و لباسهاى ژنده و مندرسى مىپوشيد ، عمامهء مثلًا كهنه و اينجورها . دو سه تا شاگرد هم بيشتر نداشت . در مسجدى تدريس مىكرد و از قضا مرحوم آقا سيّد حسين هم در همان مسجد تدريس مىكرد ، ولى درسهايشان اينجور بود كه اول شيخ مىآمد تدريس مىكرد ، آن كه تمام مىشد ، آقا سيّد حسين مىآمد تدريس مىكرد . يك روز مرحوم آقا سيّد حسين وارد مسجد مىشود . از بازديدى برمىگشت ؛ ديد ديگر فرصت نيست كه به
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 457
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٥٧