تأمين كنند و با انواع بندگيها و بردگيهاى اجتماعى و سلب آزاديهايى كه در اجتماع هست مبارزه كنند . دنياى امروز هم آزادى اجتماعى را يكى از مقدسات خودش مىشمارد . اگر مقدمهء اعلاميهء جهانى حقوق بشر را خوانده باشيد ، اين را مىفهميد . در آنجا مىگويد : علة العلل تمام جنگها ، خونريزيها و بدبختيها كه در دنيا وجود دارد اين است كه افراد بشر به آزادى ديگران احترام نمىگزارند .
آيا منطق انبياء تا اينجا با منطق امروز موافق است ؟ آيا آزادى مقدس است ؟ بله مقدس است و بسيار هم مقدس است . پيغمبر اكرم جملهاى دارد كه مىگويند متواتر هم هست ؛ فرمود : اذا بَلَغَ بَنوابِى الْعاصِ ثَلاثينَ اتَّخَذوا عِبادَ اللَّهِ خَوَلًا وَ مالَ اللَّهِ دُوَلًا وَ دينَ اللَّهِ دَخَلًا « 1 » . پيغمبر اكرم هميشه از امويها بيم داشت و از آيندهء آنها بر امت نگران بود . فرمود : اولاد ابى العاص اگر به سى نفر برسند ، بندگان خدا را بندهء خود و مال خدا را مال خود حساب مىكنند و در دين خدا هم آنچه بخواهند بدعت ايجاد مىكنند . پس اين مطلب هم درست كه آزادى اجتماعى مقدس است .
آزادى معنوى
اما نوع ديگر آزادى ، آزادى معنوى است . تفاوتى كه ميان مكتب انبياء و مكتبهاى بشرى هست در اين است كه پيغمبران آمدهاند تا علاوه بر آزادى اجتماعى به بشر آزادى معنوى بدهند ، و آزادى معنوى است كه بيشتر از هر چيز ديگر ارزش دارد .
تنها آزادى اجتماعى مقدس نيست ، بلكه آزادى معنوى هم مقدس است و آزادى اجتماعى بدون آزادى معنوى ميسر و عملى نيست . و اين است درد امروز جامعهء بشرى كه بشر امروز مىخواهد آزادى اجتماعى را تأمين كند ولى به دنبال آزادى معنوى نمىرود ؛ يعنى نمىتواند ، قدرتش را ندارد ، چون آزادى معنوى را جز از طريق نبوت ، انبياء ، دين ، ايمان و كتابهاى آسمانى نمىتوان تأمين كرد .
حال ببينيم آزادى معنوى يعنى چه . انسان يك موجود مركب و داراى قوا و غرايز گوناگونى است . در وجود انسان هزاران قوهء نيرومند هست . انسان شهوت دارد ، غضب دارد ، حرص و طمع دارد ، جاه طلبى و افزون طلبى دارد . در مقابل ، عقل دارد ، فطرت دارد ، وجدان اخلاقى دارد . انسان از نظر معنا ، باطن و روح خودش
هامش
( 1 ) مجمع البحرين طريحى .