راههاى شناخت حافظ
موضوع بحث « عرفان حافظ » است . ديوان حافظ از قديم الايام يك ديوان عرفانى تلقى شده است . البته دواوين عرفانى در شعر فارسى زياد است ، ولى نه خيلى زياد ، و آنهايى كه واقعاً عرفان شناخته شده است به معنى اينكه تلقى ديگران اين بوده است كه گوينده واقعاً مرد عارفى بوده است و ادراكات و احساسات عارفانه خودش را در شعرش منعكس كرده و وارد در عرفان بوده است ، چنين ديوانهايى در زبان فارسى زياد نيست ، غالباً مقلدند نه عارف ، ولى البته هست ، ديوان عطار مسلّم ديوانى است عرفانى ، اشعار عراقى اشعارى است عرفانى ، ديوان مغربى ديوانى است عرفانى ، و از همه معروفتر و شاخصتر دو ديوان است : ديوان مثنوى و ديوان حافظ .
ما اگر بخواهيم دربارهء عرفان حافظ بحث كنيم ، اول بايد به اين نكته توجه كنيم كه عرفان دو قسمت است : عرفان نظرى و عرفان عملى . اول عرفان عملى را ذكر مىكنيم .
عرفان عملى
عرفان عملى عبارت است از سير و سلوك انسان ، يا بيان سير و سلوك انسان