تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 291

مساهمون:

ص٢٩١
انسان كامل انسانى نيست كه عارف باشد و بگويد لَيْسَ فى جُبَّتى الَّا اللَّه ، بلكه انسان كامل آن انسانى است كه « من » خود را در جمع مستهلك كرده باشد . چنين انسانى آنچه كه حس نمىكند « من » است و آنچه كه حس مىكند « ما » است . بسيارى از مكتبهاى ديگر هم تا اين اندازه اين مطلب را قبول دارند . حتى مكتبهايى كه « من » را براى پيدا شدن « او » منهدم مىكنند ، با پيدا شدن « ما » مخالف نيستند و از اينكه « من » تبديل به « ما » شود حمايت مىكنند

خلاصهء سخن اين مكتب

اين مكتب كه انسان كامل را آن انسانى مىداند كه در او « من » تبديل به « ما » شده باشد ، راهش را هم ارائه مىدهد ، مىگويد : هرجا كه اشيايى به « من » تعلق ندارند و به « ما » تعلق دارند ، اين امر سبب « ما » بودن افراد است . وقتى شما تعلقات اشياء به انسانها را نگاه كنيد ، مىبينيد دو جور است . يك سلسله امور است كه در هر جامعه‌اى به « ما » تعلق دارد . مثلًا آيا زبان فارسى مال من است ؟ نه . مال شماست ؟ نه . مال آن فرد ديگر است ؟ نه . زبان فارسى مال يك جمع است . وطن مال كيست ؟ مال يك فرد نيست ، مال جمع است . هرچه از اين قبيل است يعنى هرچه كه به جمع تعلق دارد نه به فرد ، افراد را يكى مىكند . ما به آن دليل با يكديگر متحد هستيم كه همزبانيم ، يعنى زبان به « ما » تعلق دارد نه به « من » ، و هموطن هستيم ، يعنى وطن به « ما » تعلق دارد نه به شخص و فرد . ما همچنين هم فرهنگ هستيم ، همدين و همدل هستيم . هرچه كه به « ما » تعلق دارد و به « من » تعلق ندارد و جنبهء اختصاصى ندارد و جنبهء اشتراكى دارد ، افراد را به همان نسبت « ما » مىكند . از طرف ديگر سراغ اشيايى مىرويم كه به فرد فرد جداگانه تعلق دارد و جنبهء اختصاصى دارد : خانهء من ، پول من ، لباس من ، فرش من ، اتومبيل من . خانهء من ديگر مال شما نيست ، مال من است . پول من پول شما نيست ، پول ما نيست ، پول من است . اين گونه تعلقات كه اشياء به انسان تعلق پيدا مىكنند ، تعلقات اختصاصى است نه اشتراكى . مىگويند تعلقات كه اختصاصى مىشود ، « من ساز » است . « من » را چه مىسازد ؟ مالكيت فردى ، اختصاص . « ما » را چه مىسازد ؟ مالكيت جمعى ، اشتراك . پس ملاك كامل بودن انسانها « ما » بودن آنهاست و ملاك « ما » شدن انسانها اين است كه اختصاصها از بين برود و اشتراك و سوسياليسم جايگزين