6 انسان كامل از ديدگاه مكتب عقل
هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ .
.
شناخت « انسان كامل » به اصطلاح قدما و « انسان ايده آل » به اصطلاح امروز ، بسيار لازم و ضرورى است . تربيت و اخلاق در هر مكتبى بر اساس شناخت انسان كامل و انسان ايده آل در آن مكتب است . ما براى آنكه نظر [ اسلام ] را دربارهء انسان كامل بشناسيم ناچاريم هركدام از مكتبهايى را كه در اين زمينه وجود دارد ، به تفصيل بحث و انتقاد كنيم و نظر اسلام را دربارهء هريك از آنها بيان كنيم . در جلسهء پيش به طور اجمال مكاتب مختلف را بيان كرديم . در اين جلسه بحث خود را از مكتب عقليون شروع مىكنيم
خلاصهء نظريات عقليون
عرض كرديم كه به عقيدهء فلاسفهء قديم اساساً جوهر انسان همان عقل اوست ، « من » واقعى انسان همان عقل اوست . همچنان كه بدن انسان جزء شخصيت انسان نيست ، قوا و استعدادهاى روحى و روانى مختلفى كه انسان دارد هيچ كدام جزء شخصيت واقعى انسان نيستند . شخصيت واقعى انسان همان نيرويى است كه فكركننده است .