تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 515

مساهمون:

ص٥١٥

مسئله ارث

1 . يكى از مسائلى كه در رژيمهاى اجتماعى و سياسى و اقتصادى مطرح است مسئله ارث است كه آيا عادلانه است يا ظالمانه ؟ . 2 . بديهى است كه اين بحث چون از آن نظر است كه چه « بايد » كرد قطعاً جنبه اخلاقى به خود مىگيرد هرچند ممكن است از بعضى از جنبه‌ها فقط نظر به جهت اجتماعى از نظر مصالح عاليه بشريت باشد بدون آنكه توجه به جنبه عدالت و ظلم بشود . ولى البته از نظر مكتب ما مصالح عاليه بشريت هميشه توأم است با حق اجتماع و قهراً مخالف عدالت نخواهد بود . اساساً معنى ندارد كه يك چيزى در نظر عقل در عين اينكه ظلم و تجاوز است خوب و مستحسن باشد . تنها از نظر غريزه و احساس ممكن است اين تفاوت ميان عقل و احساس وجود پيدا كند . 3 . ارث از توابع مالكيت فردى است ؛ يعنى اگر مالكيت فردى را به هيچ نحو صحيح ندانيم و يا عملًا وجود نداشته باشد بحث از ارث بلاموضوع است . لهذا اين دو بحث بهتر است توأم با يكديگر تحت عنوان مالكيت و ارث ذكر شود . لازمه نفى مالكيت فردى نفى ارث هست ، اما لازمه قبول مالكيت فردى قبول ارث نيست ؛ زيرا ممكن است كسى مالكيت را از نظر اولويت طبيعى ميان كارگر و كار بپذيرد و غير از كار موجبى براى مالكيت قائل نباشد و عليهذا ارث را از لحاظ