رجوع شود به فقه و مدارك حديثى راجع به انفال در خاتمه كتاب خمس ، و همچنين رجوع شود به كتاب احياء الموات و المشتركات در فقه و در كتب حديث باب احياء موات ، احاديثى كه وارد شده در موضوع مشتركات از قبيل آب و آتش و علف و نمك .
مطابق آنچه از كتب فقه ( كتاب الشركة ) استفاده مىشود شركت يا قهرى است يا اختيارى . شركت قهرى آن است كه به سببى غير اختيارى مثل موت مورّث پيدا شود . شركت اختيارى آن است كه موجب شركت اختيارى باشد . اين نيز بر دو قسم است : گاهى عقد بر امرى واقع مىشود كه لازمهاش اشتراك چند نفر در عين يا منفعت يا حق يا دين خاصى است ، مثل خريدن چند نفر بالاشتراك مالى را بر ذمّه و يا فروختن عين مشتركى را به عين ديگر و امثال اينها ؛ و گاهى مفاد مقتضاى خود عقد شركت است ؛ و شركت اصطلاحى فقه همين است . موجب شركت قهرى سه چيز است : ارث ، حيازت بالاشتراك و امتزاج .
در شركت عقدى اين بحث هست كه آيا معاطاة كافى است يا نه ؟ و البته كافى است . شركت عقدى در عصر ما فوق العاده اهميت پيدا كرده و انواعى پيدا كرده است ، شركتهاى تضامنى و غير تضامنى به وجود آمده است و احياناً مسائل نوى در آن پيدا مىشود . فقها شركت عقدى را چهار نوع فرض مىكنند و مدعى هستند فقط يك نوع آن صحيح است . [ آن چهار نوع عبارتند از ] : شركت عنان يا شركت در سرمايه ، شركت ابدان يا شركت در كار ، شركت وجوه يا شركت در اعتبار ، و شركت مفاوضه يا شركت در جميع شئون فعاليت مالى . فقها فقط قسم اول را صحيح مىدانند .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 503
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٥٠٣