لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فيهَا اسْمُ اللَّهِ « 1 » . تا اينجا را همه تقريباً قبول دارند .
حقوق انسانيت
يك مطلب در اينجا وجود دارد و آن اين است : آيا آن چيزى كه دفاع از آن مشروع است منحصر است به اينكه حقوق خودى يك فرد يا حقوق خودى يك ملت از ميان برود ، منحصر به همين است يا در ميان امورى كه دفاع از آنها واجب و لازم است بعضى از امور است كه اينها جزء حقوق فرد يا حقوق ملت خاص نيست ، بلكه جزء حقوق انسانيت است ، پس اگر حق انسانيت در يك موردى مورد تهاجم قرار بگيرد جنگيدن به عنوان دفاع از حقوق انسانيت چه حكمى دارد ؟ آيا مشروع است يا غير مشروع ؟ .
ممكن است كسى بگويد دفاع از حقوق انسانيت يعنى چه ؟ ! من فقط از حقوق فردى خودم يا حداكثر از حقوق ملىام بايد دفاع كنم ، من را به حقوق انسانيت چه كار ! ولى اين ، حرف درستى نيست .
دفاع از حقوق انسانى از دفاع از حقوق فردى و قومى مقدستر است
يك سلسله چيزهاست كه اينها از حقوق يك فرد و يا از حقوق يك ملت ، برتر است ، مقدستر است و دفاع كردن از آنها نزد وجدان بشرى بالاتر است از دفاع از حقوق شخصى ، و اينها همان مقدسات انسانيت است . به عبارت ديگر ، ملاك تقدس دفاع اين نيست كه انسان بايد از خود دفاع كند بلكه ملاك اين است كه بايد از « حق » دفاع كند . وقتى كه ملاك « حق » است چه فرقى است ميان حق فردى و حق عمومى و انسانى ، بلكه دفاع از حقوق انسانى مقدستر است و امروز ولو اسمش را نبرند ، در عمل به آن اعتراف دارند .
مثلًا آزادى را از مقدسات بشرى به حساب مىآورند . آزادى مربوط به يك فرد و يك ملت نيست . حالا اگر آزادى در جايى مورد تهاجم قرار گرفت اما نه آزادى من و نه آزادى ملت من ، بلكه در يك گوشهاى از گوشههاى دنيا آزادى كه جزء
هامش
( 1 ) حج / 40