و ثانياً در مورد نگاهى كه مقدمهء خواستگارى است ، چنان كه روايات ديگر دلالت دارد و فقها هم فتوا مىدهند ، جواز نظر اختصاص به چهره و دو دست ندارد بلكه نسبت به مطلق زيباييهاى زن نيز جايز است . از باب نمونه دو روايت را ذكر مىكنيم :
1 . عَبْدُاللَّهِ بْنُ سِنانٍ قالَ : قُلْتُ لِابى عَبْدِاللَّهِ عليه السلام : الرَّجُلُ يُريدُ انْ يَتَزَوَّجَ الْمَرْأَةَ أَفَيَنْظُرُ الى شَعْرِها ؟ فَقالَ : نَعَمْ ، انَّما يُريدُ انْ يَشْتَرِيَها بِاغْلَى الَّثمَنِ « 1 » .
عبداللَّه بن سِنان مىگويد : از حضرت صادق عليه السلام پرسيدم وقتى شخص اراده دارد با زنى ازدواج كند آيا جايز است به موى او نگاه كند ؟ فرمود : آرى ، زيرا به گرانبهاترين قيمت خريدار اوست .
يعنى آنچه انسان در زندگى زناشويى مايه مىگذارد از هر چيز گرانبهاتر است . واضح است كه مراد مهريّه نيست ، زيرا ارزش پولى مهريّه گرانبهاترين قيمت نيست ؛ بلكه مقصود اين است كه مىخواهد با او زندگى كند و عمر خويش را با او بسر برد .
2 . عَنْ رَجُلٍ عَنْ ابى عَبْدِاللَّهِ عليه السلام قالَ : قُلْتُ لَهُ : أَيَنْظُرُ الرَّجُلُ الَى الْمَرْأَةِ يُريدُ تَزْويجَها فَيَنْظُرُ الى شَعْرِها وَ مَحاسِنِها ؟ قالَ : لا بَأْسَ بِذلِكَ اذا لَمْ يَكُنْ مُتَلَذِّذاً « 2 » .
مردى از حضرت صادق عليه السلام مىپرسد : آيا مردى كه قصد ازدواج دارد حق دارد به مو و زيباييهاى زن مورد نظرش نگاه كند ؟ فرمود : اشكالى ندارد مشروط بر اينكه مقصودش التذاذ نباشد .
پس معلوم شد جواز نظر براى خواستگار ، اختصاص به چهره و دو دست ندارد .
ثالثاً بحث ما فعلًا در لزوم پوشيدن وجه و كفين است نه در جواز نظر براى مرد .
فرضاً رواياتى كه دلالت مىكند كه براى خواستگار نظر به چهرهء زن مورد نظرش جايز است مفهوم مخالفى داشته باشد كه نظر غيرخواستگار بر چهرهء زن جايز نيست ، دليل بر عدم جواز نظر مرد بر چهرهء زن بيگانه است نه بر وجوب پوشيدن زن وجه و كفين را .
هامش
( 1 ) . وسائل ج 3 / ص 12 ، تهذيب ج 7 / ص 435
( 2 ) . كافى ج 5 / ص 365 ، وسائل ج 3 / ص 11