اين خواست حدى نخواهد داشت .
علم دوستى هم همين حالت را دارد . در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است :
« مَنهومانِ لا يَشْبَعانِ طالِبُ عِلْمٍ وَ طالِبُ مالٍ » يعنى دو گرسنه هرگز سير نمىشوند : يكى جويندهء علم و ديگر طالب ثروت ، هرچه بيشتر به آنها داده شود اشتهاشان تيزتر مىگردد .
جاه طلبى بشر هم از همين قبيل است . ظرفيت بشر از نظر جاه طلبى پايان ناپذير است . هر فردى هر مقام اجتماعى و هر پست عالى را كه به دست آورد باز هم طالب مقام بالاتر است ؛ و اساساً هرجا كه پاى حس تملك به ميان بيايد از پايان پذيرى خبرى نيست .
غريزهء جنسى دو جنبه دارد : جنبهء جسمانى و جنبهء روحى . از جنبهء جسمى محدود است . از اين نظر يك زن يا دو زن براى اشباع مرد كافى است ، ولى از نظر تنوع طلبى و عطش روحىاى كه در اين ناحيه ممكن است به وجود آيد شكل ديگرى دارد .
قبلًا اشاره كرديم كه حالت روحى مربوط به اين موضوع دو نوع است : يكى آن است كه به اصطلاح « عشق » ناميده مىشود و همان چيزى است كه در ميان فلاسفه و مخصوصاً فلاسفهء الهى مطرح است كه آيا ريشه و هدف عشق واقعى ، جسمى و جنسى است و يا ريشه و هدف ديگرى دارد كه صد در صد روحى است و يا شقّ سومى در كار است و آن اينكه از لحاظ ريشه جنسى است ولى بعد حالت معنوى پيدا مىكند و متوجه هدفهاى غيرجنسى مىگردد ؟ .
اين عطش روحى فعلًا محل بحث ما نيست . اين نوع از عطش هميشه جنبهء فردى و شخصى دارد يعنى به موضوع خاص و شخص خاص تعلق مىگيرد و رابطهء او را با غير او قطع مىكند . اين نوع از عطش در زمينهء محدوديتها و محروميتها به وجود مىآيد .
نوع ديگر عطش روحى آن است كه به صورت حرص و آز درمىآيد كه از شوؤن حس تملك است و يا آميختهاى است از دو غريزهء پايان ناپذير : شهوت جنسى و حس تملك . آن همان است كه در صاحبان حرمسراهاى قديم و در اغلب پولداران و غيرپولداران عصر ما وجود دارد . اين نوع از عطش تمايل به تنوع دارد . از يكى سير مىشود و متوجه ديگرى مىگردد . در عين اينكه دهها نفر در اختيار دارد در بند دهها
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 458
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٥٨