به نفع اوست و او از نظر تن آسايى از اين كار صرفه مىبرد ، سخت در اشتباه است .
مسلماً تك همسرى از نظر تأمين خوشى و آسايش بر چندهمسرى ترجيح دارد ، اما . . .
بررسى صحيح
بررسى درستى و نادرستى مسائلى مانند تعدد زوجات - كه ناشى از ضرورتهاى شخصى يا اجتماعى است - به اين نحو صحيح نيست كه آن را با تك همسرى مقايسه كنيم .
بررسى صحيح اين گونه مسائل منوط به اين است كه از طرفى علل و موجبات ايجاب كنندهء آنها را در نظر بگيريم و ببينيم عواقب وخيم بىاعتنايى به آنها چيست . از طرف ديگر نظرى به مفاسد و معايبى كه از خود اين مسائل ناشى مىشود بيفكنيم . آنگاه يك محاسبهء كلى روى مجموع آثار و نتايجى كه از دو طرف مسأله پيدا مىشود به عمل آوريم . تنها در اين صورت است كه اين گونه مسائل به صورت واقعى خود طرح و مورد بررسى قرار گرفتهاند .
توضيحاً مثالى ذكر مىكنم : فرض كنيد مىخواهيم در بارهء « سربازى اجبارى » نظر بدهيم . اگر تنها از زاويهء منافع و تمايلات خانوادهاى كه سرباز به آنها تعلق دارد بنگريم شك ندارد كه قانون سرباز وظيفه قانون خوبى نيست . چه از اين بهتر كه قانونى به نام قانون سربازى وظيفه وجود نداشته باشد و عزيز دل خانواده از كنارشان دور نرود و احياناً به ميدان جنگ و خاك و خون كشيده نشود ! .
اما بررسى اين مسأله به اين نحو صحيح نيست . بررسى صحيح آن به اين نحو است كه ضمن توجه به جدا شدن فرزندى از خانوادهاى و احتمالًاداغدار شدن آن خانواده ، عواقب وخيم سرباز مدافع نداشتن را براى كشور در نظر بگيريم . آن وقت است كه كاملًا معقول و منطقى به نظر مىرسد كه گروهى از فرزندان وطن به نام « سرباز » آمادهء دفاع و جانبازى براى كشور باشند و خانوادههاى آنها رنجهاى ناشى از سربازى را تحمل كنند .
ما در مقالات گذشته به ضرورتهاى شخصى و اجتماعى كه احياناً مجوز تعدد زوجات مىشود اشاره كرديم . اكنون مىخواهيم معايب و مفاسد ناشى از تعدد زوجات را بررسى كنيم تا زمينه براى يك محاسبهء كلى فراهم گردد و ضمناً روشن شود كه ما به يك سلسله معايب براى تعدد زوجات اعتراف داريم هرچند بعضى از ايرادات و