شاءَ انْ يَراكَ قَتيلًا ، وَ انَّ اللَّهَ شاءَ انْ يَراهُنَّ سَبايا » « 1 » . البته مقصودى كه در آن زمان مىفهميدهاند ارادهء تشريعى بوده نه ارادهء تكوينى . مقصود از ارادهء تكوينى ، قضا و قدر حتمى الهى است و مقصود از ارادهء تشريعى ، مصلحت و رضاى الهى است ، مثل « يُريدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ الْعُسْرَ » « 2 » .
نتيجه اين است كه طبق منطق روايات ، حمل اهل بيت و زنان و كودكان بر اساس يك مصلحت بوده كه امثال ابن عباس نمىتوانستهاند درك كنند .
ب . مقدمهء دوم اين است كه زن در تاريخ سه گونه نقش داشته و يا مىتوانسته است داشته باشد . يكى اينكه شيء بوده و گرانبها و در نتيجه منفى محض و در رديف قاصران بوده ، بىنقشى بوده در رديف اشياء گرانبها ، و آن همان منطق كنج خانه و خدمت به مرد و زاييدن و شير دادن [ است ] بدون آنكه استعدادهاى روحى او رشد كند ، بدون اينكه تعليم و تربيت واقعى بيابد و شخصيت پيدا كند ؛ هرچه دست و پا شكستهتر بهتر و گرانبهاتر ، هرچه بىزبانتر بهتر و گرانبهاتر ، هرچه بىخبرتر گرانبهاتر و بهتر ، و هرچه بىارادهتر بهتر ، هرچه ناآگاهتر بهتر ، هرچه اسيرتر و مسلوب الارادهتر بهتر ، و هرچه منفعلتر و بىهنرتر بهتر ؛ يعنى از سه اصلى كه شخصيت انسانى انسان را تشكيل مىدهد ( آگاهى ، آزادى ، خلاقيت ) هرچه نداشته باشد بهتر . ولى در اين نقش ، زن ملعبهء فرد مرد هست اما ملعبهء جامعهء مردان نيست .
نقش دوم اين است كه اساساً تفاوت مرد و زن را نديده بگيريم و هرگونه حريم را كه احترام زن بسته به اوست برداريم و زن را مورد دستمالى و بهرهبردارى كامل قرار دهيم ، فاصله و حريم را به كلى از ميان ببريم . در اين نقش ، زن شخص بوده و عامل تاريخ اما بىبها و نقشش بيشتر در جهت فساد تاريخ بوده است . به عبارت ديگر زن در آن نقش تاحدى عزيز و محبوب و گرانبها بود اما ضعيف ، يك ضعيف گرانبها و يك « شيء » گرانبها . و در نقش دوم يك « شخص » بود اما شخص بىبها .
نقش سوم و يا مكتب سوم آن است كه « شخصِ گرانبها » باشد و آن به دو چيز وابسته است : يكى رشد استعدادهاى خاص انسانى يعنى علم ، اراده ، قدرت ابتكار و خلاقيت ، و ديگر دورى از ابتذال و مورد بهرهگيرى مرد بودن . پس رشد استعدادها در
هامش
( 1 ) . [ همانا خداوند خواسته است كه تو را كشته و خانوادهء تو را اسير ببيند . ]
( 2 ) . بقره / 185 [ خداوند راحتى و آسايش شما را خواسته و زحمت و سختى شما را نخواسته است . ]