بود مىخواست يك نفر هم كه شده از آنها كم بشود . او نمونهء جدّش بود :
« لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ »
« 1 » . آيا مىدانيد معنى
« عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ »
چيست ؟ يعنى بدبختى شما بر او گران است . بدبختى دشمنان پيغمبر بر پيغمبر گران بود . آنها خودشان كه نمىفهميدند ، اين بدبختيها بر أبا عبد اللَّه گران بود . يكدفعه سوار شتر مىشود و مىرود . برمىگردد ، عمامهء پيغمبر را به سر مىگذارد ، لباس پيغمبر را مىپوشد ، سوار اسب مىشود و به سوى آنها مىرود بلكه بتواند از اين گروه شقاوت كار كسى را كم كند . در اينجا مىبينيم حسين يكپارچه محبت است ، يكپارچه دوستى است كه حتى دشمن خودش را هم واقعاً دوست دارد .
حادثهء كربلا ، صحنهء نمايش اخلاق اسلامى
مىآييم سراغ آنچه كه آن را اخلاق مىگويند ( اخلاق اسلامى ) . وقتى از اين ديد به حادثهء كربلا مىنگريم ، مىبينيم يك صحنهء نمايش اخلاق اسلامى است . به طور مختصر سه ارزش اخلاقى مروّت ، ايثار و وفا ، و مساوات اسلامى را كه در اين حادثه وجود داشتهاند ، برايتان توضيح مىدهم .
1 . مروّت
مروّت مفهوم خاصى دارد و غير از شجاعت است ؛ گواينكه معنايش مردانگى است ولى مفهوم خاصى دارد . ملّاى رومى از همه بهتر آن را مجسم كرده است ، آنجا كه داستان مبارزهء على عليه السلام با عمرو بن عبد ود را نقل مىكند كه على عليه السلام روى سينهء عمرو مىنشيند و او روى صورت حضرت آب دهان مىاندازد ، بعد حضرت از جا حركت مىكند و مىرود و بعد مىآيد . اينجاست كه ملّاى رومى شروع مىكند به مديحهسرايى و يك شعرش چنين است :
در شجاعت شير ربّانيستى * در مروّت خود كه داند كيستى
در شجاعتْ تو شير خدا هستى ، در مروّت كسى نمىتواند تو را توصيف كند كه چقدر جوانمرد و آقا هستى . مروّت اين است كه انسان به دشمنان خودش هم محبت بورزد .
حافظ مىگويد :
هامش
( 1 ) . توبه / 128 .