حسين عليه السلام حاضر به بيعت كردن نشد - كه داستانش را شايد مكرر شنيدهايد - و پس از چند روزى كه در مدينه توقف كرد ، درحالىكه مىدانست اينها دستبردار نيستند با اهل بيت و خاندانش به سوى حرم امن الهى در مكه ( بيت اللَّه الحرام ) حركت كرد و به آنجا رفت . در دههء آخر ماه رجب بود كه خبر مرگ معاويه به مدينه رسيد و از امام حسين عليه السلام تقاضاى بيعت كردند . شايد در حدود بيست و هفتم ماه رجب بود كه امام حسين عليه السلام به طرف مكه حركت كرد و در سوم ماه شعبان - كه روز ولادت ايشان هم هست - وارد مكه شد و تا هشتم ماه ذى الحجّه در مكه اقامت كرد . به هر حال به هيچ وجه حاضر نشد آن تقاضايى را كه از او شده بود تمكين كند . اين ( پاسخ منفى دادن ) يك گفته است ، گفتهاى كه به اين نهضت ماهيت مخصوص مىدهد و آن ماهيت نفى و عدم تمكين و تسليم در مقابل تقاضاهاى جابرانهء قدرت حاكم زمان است .
عنصر ديگرى كه در اين نهضت دخالت دارد ، عنصر « امر به معروف و نهى از منكر » است كه در كلمات خود حسين بن على عليه السلام تصريح قاطع به اين مطلب شده است و شواهد و دلايل زيادى دارد . يعنى اگر فرضاً از او بيعت هم نمىخواستند ، باز او سكوت نمىكرد .
عنصر ديگر ، عنصر « اتمام حجّت » است . در آن روز ، جهان اسلام سه مركز بزرگ و مؤثر داشت : مدينه كه دار الهجرة پيغمبر بود ، شام كه دار الخلافه بود و كوفه كه قبلًا دارالخلافهء امير المؤمنين على عليه السلام بود و بعلاوه شهر جديدى بود كه به وسيلهء سربازان مسلمين در زمان عمر بن الخطّاب ساخته شده بود و آن را سربازخانهء اسلامى مىدانستند و از اين جهت با شام برابرى مىكرد . از مردم كوفه يعنى از سربازخانهء جهان اسلام بعد از اينكه اطلاع پيدا مىكنند كه امام حسين حاضر نشده است با يزيد بيعت كند ، در حدود هجده هزار نامه مىرسد . نامهها را به مركز مىفرستند ؛ به امام حسين عليه السلام اعلام مىكنند كه اگر شما به كوفه بياييد ما شما را يارى مىكنيم . اينجا امام حسين بر سر دوراهى تاريخ است ؛ اگر به تقاضاى اينها پاسخ نگويد ، قطعاً در مقابل تاريخ محكوم است و تاريخ آينده قضاوت خواهد كرد كه زمينه فوق العاده مساعد بود ولى امام حسين از اين فرصت نتوانست استفاده كند يا نخواست يا ترسيد و از اين قبيل حرفها . امام حسين براى اينكه اتمام حجّتى با مردمى كه چنين دستى به سوى او دراز كردهاند كرده باشد ، به تقاضاى آنها پاسخ مىگويد به تفصيلى كه باز
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 319
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣١٩