مىتوانيم داشته باشيم : سخنى كه تك معنى باشد و سخنى كه چند معنى و چندپهلو باشد . بهترين مثلش آيات قرآن مجيد است . قرآن مجيد آيات خود را به دو دسته تقسيم مىكند : آيات محكمات و آيات متشابهات . آيات محكمات آياتى است كه از نظر لفظ و عبارت تك معنى است ؛ يعنى بيش از يك معنى و يك مفهوم از عبارات آن نمىتوان استفاده كرد . ولى آيات متشابهات آياتى است كه در آنِ واحد از آنها چند معنى مىتوان استنباط كرد ، و البته براى اينكه در معانى متشابه به اشتباه نيفتيم بايد آيات محكمه را مقياس و معيار قرار بدهيم كه آيات محكمه « امّ الكتاب » است .
گفتيم نهضتها و حركتهاى انسانها هم عيناً همينطور است . ممكن است نهضتى تك معنى و تك مقصد باشد و ممكن است به اصطلاح متشابه باشد ؛ يعنى در آنِ واحد مقصدها و هدفهاى مختلف داشته باشد ، گواينكه همهء آن هدفها بازگشتشان به يك هدف اصلى باشد . يك نهضت مىتواند در آنِ واحد داراى جنبهها و ابعاد مختلف بوده باشد .
نهضت حسينى ، نهضتى متشابه و چندمقصدى
نهضت امام حسين عليه السلام يك نهضت چندمقصدى و چند جانبه و چند بعدى است ، و علت اينكه تفاسير و تعابير مختلفى در مورد اين نهضت شده است مُحاذى بودن عناصر دخيل در آن است . ما وقتى كه از جنبهء بعضى عوامل و عناصر به اين نهضت نگاه مىكنيم ، مىبينيم صرفاً جنبهء تمرّد و عدم تسليم در مقابل قدرتهاى جابره و تقاضاهاى ناصحيح قدرت حاكم وقت دارد . از اين نظر اين نهضت يك نفى ، « نه » و عدم تسليم است . همه مىدانيم بعد از مردن معاويه و جانشين شدن يزيد و پس از آن همه توطئههايى كه براى اين كار چيدند ، يزيد لازم ديد از چند نفر از شخصيتهاى بزرگ جهان اسلام و در رأس آنها وجود مقدس حسين بن على عليه السلام ، كسى كه از او خيلى حساب مىبرد ، بيعت بگيرد تا اين بيعت سبب خاموشى همهء مردم بشود و در واقع تعهدى از حسين بن على عليه السلام در مورد خودش بگيرد .
پس از مرگ معاويه ، يزيد بلافاصله نامهاى از شام به حاكم مدينه ، وليد بن عتبة بن ابى سفيان كه از بنى اعمام خودش بود ، نوشت و در آن خبر درگذشت معاويه را و اينكه خودش در جاى پدرش نشسته است به او رساند . و در نامهء جداگانهاى نام چند نفر را نوشت و در رأس آنها حسين بن على عليه السلام كه حتماً بايد از اينها بيعت بگيرى . امام