حمل مىكنند ، حفظ مىكنند ، بعد منتقل مىكنند به كسانى كه از خودشان داناترند .
معناى جمله اين است كه شما اينها را حفظ كنيد و به ديگران برسانيد . بسا هست كه شما اصلًا عمق حرف مرا درك نمىكنيد ولى آن ديگرى كه مىشنود ، مىفهمد ؛ شما فقط ناقلى هستيد ، نقل مىكنيد . و باز بسا هست كه شما چيزى مىفهميد ولى آن كسى كه بعد ، شما براى او نقل مىكنيد بهتر از شما مىفهمد . مقصود اين است كه سخنان مرا برسانيد به نسلهاى آينده كه معناى سخن مرا از شما بهتر مىفهمند .
على عليه السلام فرمود آينده مرا بهتر خواهد شناخت . پيغمبر صلى الله عليه و آله هم فرمود در آينده معانى سخن مرا بهتر از مردم حاضر درك خواهند كرد . اين است معناى اينكه ارزش يك چيز در زمان خودش آنچنان كه بايد ، درك نمىشود ؛ بايد زمان بگذرد ، بعدها آيندگان تدريجاً ارزش يك شخص ، ارزش كتاب يا سخن يك شخص ، ارزش عمل يك شخص را بهتر درك مىكنند .
اقبال لاهورى شعرى دارد كه گويى ترجمهء جملهء مولا على عليه السلام است . حضرت مىفرمايد : « غَداً تَعْرِفونَنى » فردا مرا خواهيد شناخت ( اين را روزى مىگويد كه دارد از دنيا مىرود ) ، بعد از مرگ من مرا خواهيد شناخت . اقبال مىگويد : « اى بسا شاعر كه بعد از مرگ زاد » . مقصودش از شاعر ، نه هر كسى است كه چند كلمه سرهم كند ، بلكه مقصود كسى است كه پيامى دارد ، مثل خود اقبال كه شاعرى است كه فكرى دارد ، انديشهاى دارد ، پيامى دارد ، يا مولوى و حافظ كه شعرايى هستند كه انديشه و پيامى دارند ؛ گواينكه پيام بعضى از اينها را بعد از پانصد سال هم هنوز مردم درست درك نمىكنند ، مثل حافظ كه هنوز وقتى كه در اطراف او مطلب مىنويسند ، هزارجو چرند مىنويسند الّا آن پيامى كه خود حافظ دارد . « اى بسا شاعر كه بعد از مرگ زاد » .
بسيارى از انديشمندان تولدشان بعد از مرگشان است ؛ يعنى اين گونه اشخاص در زمان خودشان هنوز تولد پيدا نكردهاند .
جبران خليل جبران يك نويسندهء درجهء اول عرب زبان است و از عربهاى مسيحى است كه تولدش در لبنان بوده ولى پرورش و بزرگ شدن و فرهنگش بيشتر در آمريكا بوده است . او عربى نويس و انگليسى نويس و همچنين نقّاش است و مخصوصاً در عربى ، از آن شيرين قلمهاى درجهء اول است . با اينكه مسيحى است ، از شيفتگان على بن أبي طالب عليه السلام است . ( در ميان عربهاى مسيحى ، شيفتهء على ما زياد داريم . يكى از آنها ميكائيل نعيمه است . يكى ديگر جُرج جُرداق است كه در چند سال پيش كتابى
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 163
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص١٦٣