وظايف علماى امت
حال ، وظايفى كه علماى امت دارند چيست ؟ وظايفى كه عامهء مردم و تودهء مردم دارند چيست ؟ راجع به علماى امت يك سخن كلى بايد عرض كنم و آن سخن كلى اين است كه عالِم نقطهء انحرافش در اينجاست : عالم هميشه خودش را در مقابل مردم مىبيند با يك سلسله نقاط ضعف و عيبها . نقاط ضعف روحى ، اخلاقى ، اجتماعى كه يك نوع بيمارى در افراد است با بيماريهاى جسمانى اين تفاوت را دارد كه در بيمارى جسمى خود بيمار غالباً بيمارى خودش را احساس مىكند و خودش دنبال معالجه است ، ولى در بيماريهاى روحى آنچه كه كار را مشكل مىكند اين است كه شخص بيمار است ولى خودش نمىفهمد كه بيمار است ، بلكه بر عكس آن بيمارى را به عنوان سلامت مىپذيرد و به بيمارى خودش علاقه دارد . نقاط ضعف روحى كه در افراد هست ، چنين نيست كه افراد نقاط ضعف خودشان را به عنوان نقطهء ضعف بشناسند و قبول كنند ، بلكه نقاط ضعف را نقطهء قوّت در خودشان مىدانند . ولى اين عالم است كه مىفهمد نقاط ضعف اجتماعش چيست . حال ، عالم كه در مقابل نقاط ضعف اجتماع قرار مىگيرد دو حالت دارد ( سر دوراهى اينجاست ) : گاهى با نقاط ضعف مردم مبارزه مىكند ، اين را مىگويند « مصلح » . مصلح يعنى كسى كه با نقاط ضعف مردم مبارزه مىكند ، قهراً مردم هم غالباً از او خوششان نمىآيد . ولى گاهى عالم مىبيند مبارزه كردن با نقاط ضعف مردم كار سخت و مشكلى است ، ضرر دارد ، منفعت نمىكند ، از نقاط ضعف مردم استفاده مىكند ، نه اينكه با نقاط ضعف مبارزه كند . اينجاست كه مصداقِ « فقيهٌ فاجرٌ » مىشود كه پيغمبر اكرم فرمود : آفت دين سه چيز است : يكى از آنها فقيه فاجر است . در ساير مسائل بحثى نمىكنيم ، در همين مسألهء ما نحن فيه ( به قول طلبهها ) ، در همين واقعهء تاريخى عاشورا بحث مىكنيم . عامهء مردم دو نقطهء ضعف در موضوع عزادارى امام حسين دارند . ما با اين دو نقطهء ضعف چه كنيم ؟
دو نقطهء ضعف مردم در مجالس عزادارى
يكى از نقاط ضعف اين است كه معمولًا ، هم صاحبان مجالس يعنى مؤسسين مجالس - چه آنهايى كه در مساجد تأسيس يك مجلس مىكنند و چه آنهايى كه در منازلشان ، بالخصوص كسانى كه در منازلشان - و هم مستمعين [ خواهان زيادى جمعيت هستند ] و اين در حدودى كه من تجربه دارم استثنا ندارد . گرچه من يكى دو