كه ما مىبينيم اميرالمؤمنين در روزهاى آخر خلافتش مكرر از مردم كوفه و از عدم آمادگىشان شكايت مىكند و همواره مىگويد : خدايا مرا از ميان اين مردم ببر و بر اينها حكومتى مسلط كن كه شايستهء آن هستند تا بعد اينها قدر حكومت مرا بدانند .
اينكه عرض مىكنم « كوفهء آماده » يعنى بر امام حسين اتمام حجتى شده بود .
نمىخواهم مثل بعضىها بگويم كوفه يك آمادگى واقعى داشت و امام حسين هم واقعاً روى كوفه حساب مىكرد . نه ، اتمام حجت عجيبى بر امام حسين شد كه فرضاً هم زمينه آماده نباشد ، او نمىتواند آن اتمام حجت را ناديده بگيرد . از نظر امام حسن چطور ؟ از نظر امام حسن اتمام حجت بر خلاف شده بود ؛ يعنى مردم كوفه نشان داده بودند كه ما آمادگى نداريم . آنچنان وضع داخلى كوفه بد بود كه امام حسن خودش از بسيارى از مردم كوفه محترز بود و وقتى كه بيرون مىآمد - حتى وقتى كه به نماز مىآمد - در زير لباسهاى خود زره مىپوشيد براى اينكه خوارج و دست پروردههاى معاويه زياد بودند و خطر كشته شدن ايشان وجود داشت ، و يك دفعه حضرت در حال نماز بود كه به طرفش تيراندازى شد ولى چون در زير لباسهايش زره پوشيده بود تير كارگر نشد ، و الّا امام را در حال نماز با تير از پا در آورده بودند .
پس ، از نظر دعوت مردم كوفه كه بر امام حسين اتمام حجتى بود و چون اتمام حجت بود بايد ترتيب اثر مىداد ، در مورد امام حسن بر عكس ، اتمام حجت بر خلاف بوده و مردم كوفه تقريباً عدم آمادگىشان را اعلام كرده بودند .
عامل سومى كه در قيام امام حسين وجود داشت عامل امر به معروف و نهى از منكر بود ؛ يعنى قطع نظر از اينكه از امام حسين بيعت مىخواستند و او حاضر نبود بيعت كند ، و قطع نظر از اينكه مردم كوفه از او دعوت كرده بودند و اتمام حجتى بر امام حسين شده بود و او براى اينكه پاسخى به آنها داده باشد آمادگى خودش را اعلام كرد ، قطع نظر از اينها مسألهء ديگرى وجود داشت كه امام حسين تحت آن عنوان قيام كرد ، يعنى اگر از او تقاضاى بيعت هم نمىكردند باز قيام مىكرد و اگر مردم كوفه هم دعوت نمىكردند باز قيام مىنمود . آن مسأله چه بود ؟ مسألهء امر به معروف و نهى از منكر ، مسألهء اينكه معاويه از روزى كه به خلافت رسيده است ( در مدت اين بيست سال ) هرچه عمل كرده است بر خلاف اسلام عمل كرده است ، اين حاكم جائر و جابر است ، جور و عدوانش را همهء مردم ديدند و مىبينند ، احكام اسلام را تغيير داده است ، بيت المال مسلمين را حيف و ميل مىكند ، خونهاى محترم
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 643
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٤٣