زياد اينها بود . امان از جهالت و نادانى كه بر سر اسلام از جهالت و نادانى چه آمده است ؟ ! نهج البلاغه كتاب عجيبى است ، در هر جهت كتاب عجيبى است : توحيدش عجيب است ، موعظهاش عجيب است ، دعا و عبادتش عجيب است ، تحليل تاريخ زمان خودش هم عجيب است . على عليه السلام وقتى معاويه يا عثمان يا خوارج و يا ساير جريانها را تحليل مىكند ، عجيب تحليل مىكند . از جمله دربارهء خوارج اينطور مىفرمايد : « ثُمَّ انْتُمْ شِرارُ النّاس » شما بدترين مردم هستيد . به اين مقدس مآبها مىگويد : شما بدترين مردم هستيد . چرا ؟ ما اگر باشيم مىگوييم : اى آقا ، بالأخره هرچه باشد آدمهاى بىضررى هستند ، آدمهاى خوبى هستند . ما اينجور آدمها را مىگوييم آدمهاى خوب . از نظر ما اينها آدمهاى خوب هستند . ولى آيا مىدانيد چرا على مىگويد شما بدترين مردم هستيد ؟ جملهء بعدش اين است : « وَ مَنْ رَمى بِهِ الشَيْطانُ مَرامِيَهُ وَ ضَرَبَ بِهِ تيهَهُ » شما به اين دليل بسيار مردم بدى هستيد كه تيرهايى هستيد در دست شيطانها ؛ شيطان شما را به منزلهء تير قرار مىدهد ، در كمان خودش مىگذارد و هدف خود را مىكوبد . على عليه السلام مىگويد : شما ابزار بسيار قاطعى هستيد در دست شيطانها . و اين را هم توجه داشته باشيد كه در زمان على عليه السلام يك طبقهء منافق امثال عمرو عاص و معاويه پيدا شده بودند كه اينها عالم و دانا بودند و واقعيتها را مىدانستند . واللَّه على را از ديگران بهتر مىشناختند . اين شهادت تاريخ است كه معاويه به على ارادت داشت و با او مىجنگيد . ( دنياطلبى ، حرص ، عقدهء روحى داشتن ، از اينها غافل نمانيد ) . دليلش اين است كه بعد از شهادت على عليه السلام هركس از صحابهء نزديك على [ نزد او مىآمد ] به او مىگفت : على را براى من توصيف كن . وقتى توصيف مىكردند ، اشكهايش جارى مىشد و مىگفت : هيهات كه ديگر روزگار مانند على انسانى را بياورد .
افرادى بودند مثل عمرو عاص و معاويه كه على و حكومت على را مىشناختند ، هدفهاى على را مىدانستند اما دنياطلبى امانشان نمىداد . اين طبقهء زيرك منافق هميشه از اين خشكه مقدسها به عنوان يك تير براى زدن هدفهاى خودشان استفاده مىكردند ، و اين جريان هميشه در دنيا ادامه دارد . اين مشكل بزرگ على هميشه در دنيا هست . هميشه منافق هست ، الآن هم واللَّه معاويه و عمروعاص هست در لباسهاى گوناگون ، و هميشه ابن ملجمها و خشكه مقدسها و تيرهايى كه ابزار دست شيطانها مىباشند هستند ، هميشه آمادهها براى
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 608
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٠٨