در قسمتى از آيات و روايات ، از همنشينى و دوستى مردم ناپاك و آلوده سخت برحذر داشته است و در قسمتى از آنها به دوستى پاكدلان دعوت كرده است .
ابن عباس گفت در محضر پيغمبر بوديم . پرسيدند : بهترين همنشينان كيست ؟
حضرت فرمود :
مَنْ ذَكَّرَكُمْ بِاللَّهِ رُؤْيَتُهُ وَ زادَ كُمْ فِى عِلْمِكُمْ مَنْطِقُهُ وَ ذَكَّرَكُمْ بِالْاخِرَةِ عَمَلُهُ « 1 » .
آن كس كه ديدنش شما را به ياد خدا بيندازد و گفتارش بر دانشتان بيفزايد و رفتارش شما را به ياد آخرت و قيامت بيندازد .
بشر به اكسير محبت نيكان و پاكان سخت نيازمند است كه محبت بورزد و محبت پاكان او را با آنها همرنگ و همشكل قرار دهد .
براى اصلاح اخلاق و تهذيب نفس طرق مختلفى پيشنهاد شده و مشربهاى گوناگونى پديد آمده است . از جمله مشرب سقراطى است . طبق اين مشرب ، انسان بايد خود را از راه عقل و تدبير اصلاح كند . آدمى اول بايد به فوايد تزكيه و مضرّات آشفتگى اخلاق ، ايمان كامل پيدا كند و سپس با ابزاردستى عقل يك يك صفات مذموم را پيدا كند ( مثل كسى كه مىخواهد موها را تك تك از داخل بينى بچيند ، يا مثل كشاورزى كه از لابلاى زراعت با دست خود يك يك علفهاى هرزه را بكند ، يا
هامش
( 1 ) بحارالانوار ، ج 15 ، كتاب العشرة ، ص 51 ، طبع قديم .