پيدا كرد ، بعد از چند صد سال كه از رفع مسيح « 1 » گذشته بود تا اندازهاى در جهان جايى براى خود پيدا كرد .
راجع به علل پيشرفت سريع اسلام ، ما به تناسب بحث خودمان كه بحث در سيرهء نبوى است سخن مىگوييم . قرآن اين مطلب را توضيح داده است و تاريخ هم همين مطلب را به وضوح تأييد مىكند كه يكى از آن علل و عوامل « سيرهء نبوى » و روش پيغمبر اكرم يعنى خُلق و خوى و رفتار و طرز دعوت و تبليغ پيغمبر اكرم است . البته علل ديگرى هم در كار است . خود قرآن كه معجزهء پيغمبر است ، آن زيبايى قرآن ، آن عمق قرآن ، آن شورانگيزى قرآن ، آن جاذبهء قرآن ، بدون شك عامل اول است . عامل اول براى نفوذ و توسعهء اسلام در هر جا خود قرآن و محتواى قرآن است . ولى از قرآن كه صرف نظر كنيم ، شخصيت رسول اكرم ، خلق و خوى رسول اكرم ، سيرهء رسول اكرم ، طرز رفتار رسول اكرم ، نوع رهبرى و مديريت رسول اكرم عامل دوم نفوذ و توسعهء اسلام است و حتى بعد از وفات پيغمبر اكرم هم تاريخ زندگى پيغمبر اكرم يعنى سيرهء او كه بعد در تاريخ نقل شده است ، خود اين سيرهء تاريخى عامل بزرگى بوده است براى پيشرفت اسلام . آيهاى كه در ابتداى سخنم تلاوت كردم مىفرمايد :
« فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ . »
.
خدا به پيغمبرش خطاب مىكند : اى پيامبر گرامى ! به موجب رحمت الهى به تو ، در پرتو لطف خدا تو نسبت به مسلمين اخلاق لَيِّن و نرم و بسيار ملايمى دارى ، نرمش دارى ، ملايم هستى ؛ روحيهء تو روحيهاى است كه با مسلمين هميشه در حال ملايمت و حلم و بردبارى و حسن خلق و حسن رفتار و تحمل و عفو و امثال اينها هستى .
« وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ . »
هامش
( 1 ) [ عروج مسيح به عالم بالا ]