مكانيسم تعميم شناخت حسى
در بحث « مراحل شناخت » به اينجا رسيديم كه نظريهء تك مرحلهاى حسى و همچنين نظريهء تك مرحلهاى عقلى طرفدار چندانى ندارد . در دنيا كسانى بودهاند كه شناخت را تك مرحلهاى و آن مرحله را احساس مىدانستهاند ، و همچنين كسانى بودهاند كه شناخت را تك مرحلهاى و آن مرحله را تعقل مىپنداشتهاند . چون اين نظريات طرفدار چندانى ندارد بحثى از آنها نمىكنيم ، بعلاوه در ضمن بحثهاى ديگر بطلان اين نظريهها روشن مىشود .
تبديل شناخت سطحى به شناخت منطقى
انسان يك رابطهء ابتدائى و مستقيم با عالم عين دارد كه همان رابطهء احساسى است . بعد از مرحلهء احساس ، اين خود ذهن است كه در درون خودش احساس را تا مرحلهء تعقل ، و شناخت احساسى و سطحى را تا مرحلهء شناخت منطقى و عمقى بالا