اينكه قرآن درس تاريخ مىگويد مبتنى بر قبول تمام اينهاست . از نظر قرآن صلاح در تاريخ نقش دارد ، تقوا و اخلاص در تاريخ نقش دارد ، بلكه نقش نهايى و پيروزى نهايى هميشه از آن حق است و اين تصريح قرآن مجيد است :
« كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي »
« 1 » قانون قطعى الهى است كه پيروزى نهايى از آن من - يعنى قانون من ؛ خدا كه نمىآيد وارد ميدان شود - و پيامبران من است .
« وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ »
« 2 » باز معنايش همين است .
پس ، از نظر قرآن يكى ديگر از منابع شناخت ، تاريخ است كه قبول كردن اين منبع مبتنى بر اين فرضها و شرطهاست . در جلسهء بعد انشاءاللّه راجع به « مراحل و درجات شناخت » - كه با دو مبحث گذشتهء ما ( منابع شناخت و ابزار شناخت ) پيوستگى زيادى دارد - بحث مىكنيم .
هامش
( 1 ) . مجادله / 21 .
( 2 ) . الصّافّات / 173 .