تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 463

مساهمون:

ص٤٦٣

( 1 ) سبق و لحوق يا تقدم و تأخر

بحث ما دربارهء سبق و لحوق يا تقدم و تأخر است . يكى از مسائلى كه در فلسفهء اولى بحث مىشود مسألهء تقدم و تأخر و معيت است . به اين مطلب توجه داريم كه تنها مسائلى در فلسفهء اولى مطرح مىشود كه به اصطلاح از احكام « موجود بماهو موجود » باشد . پس موجود از آن جهت كه موجود است متصف به اين صفات مىشود كه متقدم است يا متأخر است يا مَع است ، نه موجود به اعتبار نوع خاص بودن ، و حتى به تعبير اين آقايان به اعتبار تخصص طبيعى پيدا كردن يا به اعتبار تخصص تعليمى پيدا كردن - يعنى تخصص كمّى پيدا كردن - نيز متصف به اين صفات نمىشود ، بلكه موجود بماهو موجود متصف به اين صفات مىگردد . به هر حال واقعيتى وجود دارد كه از آن به تقدم و تأخر و معيّت و امثال آن تعبير مىكنيم . اكنون مىخواهيم بدانيم اين واقعيت چيست ؛ اين تقدم و تأخر و معيت چيست و در چه مواردى اين تعبير به كار مىرود ؟ . ما اول مواردى را كه اين تعبير به كار مىرود ذكر مىكنيم : در درجهء اول ميان اجزاء آن چيزى كه ما آن را به اسم « زمان » ناميده‌ايم يك نوع رابطه‌اى درك مىكنيم كه اين رابطه را رابطهء « تعاقب » يا رابطهء « تقدم و تأخر » مىگوييم ؛ يعنى ميان اجزاء زمان يك نوع نسبتى برقرار است كه بعضى اجزاء مقدم
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 463 | مرتضى مطهرى