الفصل الثالث « 1 » فى التامّ و الناقص ، و ما فوق التمام ، و فى الكل ، و فى الجميع
چند اصطلاح
در اصطلاح حكما موجودات عالم طبيعت را « ناقص » مىگويند . يك موجود اگر همهء آنچه را كه مىتواند داشته باشد ، نداشته باشد [ يعنى برخى را داشته باشد و برخى را نداشته باشد ] ، در اين صورت مىتواند كامل شود و قابليت استكمال دارد . اين گونه موجودات بر دو قسمند :
1 . در استكمال ، نياز به موجودات خارج از خود ولى در عرض خود دارند . اين موجودات ، ناسوتى هستند كه همهء عالم طبيعت و دنياى علل و اسباب را ( كه مقصود همان علل معدّه است ) شامل است .
2 . موجوداتى كه در استكمال و تكامل خود احتياج به علل بيرونى و عرضى ندارند و همهء آنچه كه موجب كمال آنها مىشود به آنها داده شده است ، از درون خود افعال كمالى آنها سر مىزند و خودجوش هستند و از علل طولى فيض مىگيرند . اينها را « مكتفى بذاته » گويند . [ نفس كلّى عالم كه اين حكما قائلند ، از اين قبيل است ] و
هامش
( 1 ) . [ فصل ثالث از مقالهء رابعهء الهيّات شفا . ]