غرر سوّم : بيان شبههء ابن كمونه و پاسخ آن
هويّتان به تمام الذّات قد * خالفتا لابن الكمونة استند
و ادفع بان طبيعة ما انتزعت * ممّا تخالفت بما تخالفت
دو هويّت ( دو واقعيّت ) كه به تمام ذات با يكديگر
مختلف باشند مورد استناد « ابن كمونه » واقع شده است
و دفع كن ( شبههء ابن كمونه ) را تو ، براى اينكه
طبيعت واحد و مفهوم واحد از دو امر متباين
از آن جهت كه متباين هستند انتزاع نمىشود .
شرح : در برهان گذشته كه از راه بساطت ذات واجب الوجود وارد شدند شبههء معروفى است كه به نام « شبههء ابن كمونه » خوانده مىشود . تقرير اين شبهه اين است كه :
امتياز دو شىء از يكديگر به چهار نحو ممكن است :
اوّل آنكه دو شىء هيچ وجه مشتركى با يكديگر نداشته باشند و در تمام ذات با يكديگر متباين و متخالف باشند ، مانند يك فرد از « كمّ » و يك فرد از « كيف » كه هيچ وجه مشتركى ميان آنها نيست و هر كدام در مقولهاى جداگانه قرار گرفتهاند .