اتحاد عاقل و معقول
وحدتها مع عاقل مقولة
وحدت و يگانگى آن ( صورت معقوله ) با عاقل ، گفته شده است
در پايان مبحث « وجود ذهنى » از مطلب ديگرى كه آن نيز مربوط به تحقيق در اطراف علم و ادراك است بحث مىشود و آن مبحث معروفى است به نام « اتّحاد عاقل و معقول » .
بحث اتّحاد عاقل و معقول سابقهاى طولانى دارد . اوّل كسى كه اين نظريه به او نسبت داده مىشود فرفوريوس « 1 » است كه از پيروان مكتب ارسطو و از حكماى قبل از اسلام است . در دورهء اسلام برخى از حكما طرفدار اين نظريه و برخى مخالف آن بودهاند . فارابى و صدرالمتألّهين از طرفداران اين نظريه و ابن سينا مخالف سرسخت آن است .
اكنون براى روشن شدن بحث لازم است چند مقدّمه ذكر شود :
پاورقی
( 1 ) .Porphyre( 232 - 304 ميلادى ) فيلسوف معروف اسكندرانى .