تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 951

مساهمون:

ص٩٥١
آثارش هنوز هم باقى است .

ريشهء كلامى

توضيح اينكه اين اصل اجتماعى يك ريشه كلامى دارد . علم كلام از نيمهء دوم قرن اول هجرى پيدا شد ، عده‌اى به بحث در اصول دين و به مباحث مربوط به توحيد و صفات خداوند و تكليف و معاد پرداختند ، اينها به نام « متكلّمين » خوانده شدند . در اينكه چرا اينها به اين اسم خوانده شدند مورخين وجوهى ذكر كرده‌اند ، بعضى گفته‌اند علت اين بود كه مهمترين مسأله‌اى كه فكر اينها را مدتى مشغول كرده بود بحث در حدوث و قدم قرآن مجيد بود كه كلام اللّه است ، بعضى گفته‌اند اينها خودشان اسم كلام را براى فن خودشان در مقابل اسم منطق كه تازه رايج شده بود انتخاب كردند و خواستند اسمى مرادف با اسم منطق انتخاب كنند ، چون منطق به معنى نطق است اينها اسم كلام را انتخاب كردند كه به معنى سخن است . بعضى گفته‌اند چون زياد به مجادله و مباحثه مىپرداختند متكلم خوانده شدند . به هر حال همچو دسته‌اى پيدا شدند .

عدل الهى

يكى از مسائلى كه در علم كلام مورد بحث واقع شد مسألهء عدل الهى بود ، كه آيا خداوند عادل است يا نه ؟ اين مسأله خيلى اهميت پيدا كرد و شاخه‌ها و متفرّعات زياد پيدا كرد ، دامنه‌اش قهرا به مسأله اصل عدالت اجتماعى كه مورد بحث ماست نيز كشيده شد . اين مسأله از مسألهء حادث بودن و قديم بودن كلام اللّه هم با آنكه آن مسأله فتنه‌ها بپاكرد و خونها برايش ريخته شد بيشتر اهميت پيدا كرد به طورى كه به واسطهء نفى و اثبات در اين مسأله - يعنى مسألهء عدل - متكلمين دو نحله شدند : عدليّه و غير عدليّه . عدليّه يعنى طرفداران اصل عدل الهى ، و غير عدليّه يعنى منكرين اصل عدل الهى . متكلمين شيعه عموما از عدليّه هستند ، و به همين جهت از همان زمان قديم معمول شد كه شيعه بگويد اصول دين اسلام پنج‌تاست : توحيد ، عدل ، نبوّت ، امامت ،
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 951 | مرتضى مطهرى