خلافش را بگويد ، ما بياييم از حالا بگوييم قرآن اين را نمىگويد ؟ حالا قرآن اين را گفته ، بگوييد خلاف علم هم هست ، شما روى آيات قرآن بحث كنيد كه واقعا قرآن چنين چيزى مىگويد يا نمىگويد ؟ اگر ثابت شد قرآن مىگويد ، آنگاه مىرويم دنبال آن مطلب ، اگر ثابت شد نمىگويد كه هيچ . ولى چون از نظر ما ثابت است كه قرآن مىگويد ، مىرويم دنبال آن حرف ديگر .
شما تمام نگرانىتان از اين است كه نكند روزى يك موجود زنده و بالخصوص انسان را بسازند . من نمىفهمم اين نگرانى چه نگرانىاى است ؟ اگر انسانها انسان را ساختند يا گياه را ساختند ، آن وقت مگر انسانها گياه را خلق كردهاند ؟ اين عالم قانونى دارد كه از آن تخلف نمىكند ، يعنى اگر آن مجموع شرايط مادى براى پيدايش يك گياه به وجود آيد يا - به قول كسانى كه قائل به روح و نفس هستند - اگر مجموع شرايط براى اينكه يك كودك ( نفس ) متولد شود به وجود بيايد ( به هر وسيله به وجود بيايد ، مىخواهد عوامل طبيعت آن را به وجود آورند يا انسانها ) محال است كه او به وجود نيايد . اين را با مثالى ذكر كنم - در مثال بهتر مىشود مطلب را گفت - و آن اين است :
دو نفر با هم سر تلويزيون مباحثه دارند . تلويزيون گيرندهاى را مىبينند كه عكسها و تصويرهايى را نشان مىدهد . اين دو نفر در يك چيز با هم اتفاق دارند و آن دستگاه گيرنده است . يكى از اين دو نفر مىگويد اين تصويرهاى روى صفحه را همين دستگاه ، خودش ايجاد مىكند ، خاصيت همين دستگاه است كه ايجاد مىكند . ديگرى معتقد است كه يك دستگاه فرستندهء ديگر هست كه امواجى را پخش مىكند و هر وقت يك دستگاه گيرنده به اين كيفيت ساخته شود ، در هر جا كه باشد ، صورت آن را منعكس مىكند . بعد آن كسى كه مدعى است دستگاه فرستندهاى نيست كه تصوير از آنجا مىآيد و اين خود همين دستگاه است كه اين تصوير را مىسازد ، مىگويد الآن با دليل ثابت مىكنم ، خودم در جلوى چشمت يك تلويزيون مىسازم كه تصوير را منعكس مىكند . [ در جواب او بايد گفت ] اين چه حرفى است ؟ اگر شما هزار تلويزيون ديگر هم با دست خودتان بسازيد ، باز تازه مىشود مثل همهء تلويزيونهاى ديگر ، وقتى مثل همهء تلويزيونهاى ديگر شد ، به جبر و ضرورت خاصيت آنها را پيدا مىكند ، يعنى آن دستگاه فرستندهاى كه هميشه در حال فرستادن [ تصوير ] است و يك « آن » از كار خودش غافل نيست ، طبعا [ تصوير را در آن ] منعكس مىكند .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 698
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٦٩٨