كه عينا مثل قيامت مىشود ، يعنى واقعا همين مردهها از همين خاك زنده مىشوند .
عدهاى ديگر كه يكى از آنها مرحوم فيض كاشانى است ( 1 ) [ طور ديگرى معتقدند ] .
ديگران اصلا در مقام توجيه برنمىآيند ، مىگويند به ما گفتهاند رجعت ، ما هم مىگوييم رجعت ، ما چه مىدانيم كيفيتش چگونه است ؟ بحثى نمىكنند . ولى مثل مرحوم فيض معتقد هستند كه رجعت نظير اين چيزى است كه امروز علماى ارواح مىگويند . اين حرف علماى ارواح تا چه حد درست است يا نادرست ، به جاى خود ، ولى نظير اين است كه مىگويند مثلا مشاهده شده كثيرا كه يك نفر در حال بيدارى ، روح ميّتى را به صورت يك شبح و يك جسم خاص رقيقى كه با اين جسمها فرق داشته [ حاضر ] كرده و آن را ديده است . اگر حرف اينها را قبول نكنيم ، نظير اين را اهل مكاشفه زياد گفتهاند . اهل مكاشفه زياد ادعا مىكنند كه ما در حالى كه در حال خاصى از مكاشفه هستيم ارواح مؤمنين را مشاهده مىكنيم و مىبينيم ، مىآيند و با ما حرف مىزنند .
يك وقتى همين جا نقل كردم كه از مرحوم آقا سيد جمال گلپايگانى از اين قضايا زياد نقل مىكنند ( واقعا هم مرد فوقالعادهاى بود ) كه از آن جمله من از پسرشان پرسيدم ، گفت اتفاقا من خودم آنجا بودم ( ايشان واقعا مرد خيلى پاك و وارستهاى بوده ) كه پدرم بعد از نماز شب به من گفت : برو ببين آقا شيخ محمد حسين فوت كرده ( 2 ) ؟ گفتم : چطور ؟ گفت : برو تحقيق كن . رفتم تحقيق كردم ، ديدم همان شب در همان لحظات قبل فوت كرده . قضيه چه بود ؟ [ پدرم ] گفت : من در قنوت نماز وتر ، مرحوم آقا ضياء را ديدم در حالى كه مىآمد . گفتم : كجا مىروى ؟ گفت : آقا شيخ محمد حسين فوت كرده ، من به تشييع جنازهء او مىروم .
نظير اينها را البته اهل مكاشفه زياد ادعا كردهاند . در اخبار و احاديث ما هم اين چيزها خيلى زياد است . نمىخواهم بگويم همهء آنها درست است ولى اين قدر زياد است كه ديگر همه را نمىشود رد كرد . يك نمونهاش را مىگوييم كه وقتى حضرت زهرا ( س ) مىخواستند به دنيا بيايند و زنهاى اهل مكه از كمك كردن به حضرت خديجه ( س )
هامش
( 1 ) . فيض كاشانى يك مرد ذو حياتين است ، يعنى هم يك مرد محدّث فقيهى است و گاهى در آن كار محدّثى و فقاهتش هم خيلى قشرى مىشود ، و هم ضمنا يك مرد حكيم و فيلسوفى است . يك مرد ذو جنبتين است .
( 2 ) . مرحوم آقا ضياء عراقى و مرحوم آقا شيخ محمد حسين اصفهانى هر دو از علماى طراز اول بودند و به فاصلهء يك هفته رحلت كردند .