اعجاز قرآن ( 4 )
بحث ما در اعجاز قرآن بود از جنبههاى فكرى يعنى از جنبههاى علمى به معنى اعم . مكرر گفتهايم كه معنى اعجاز كه ما عرض مىكنيم ، همان چيزى است كه خود قرآن آن را « آيت » مىنامد يعنى نشانه است و دلالت مىكند كه اين مطلب از افقى ما فوق افق فكرى يك انسان است ، از يك افق ديگرى به او رسيده است يعنى اگر او خودش مىبود و ابتكار خودش ، اگر خودش مىبود به عنوان انسانى مثل همه انسانهاى ديگر و لو اينكه يك انسان نابغه باشد امكان نداشت كه چنين مطلبى را بتواند بيان و اظهار كند . اين ، معنى اعجاز است يعنى معنى آيت است به تعبيرى كه خود قرآن بيان مىكند .
در جلسه گذشته راجع به آنچه كه امروز آن را « منطق ماده » مىگويند يعنى ارائه دادن راههاى لغزش فكر انسان ، قسمتهايى بحث كرديم . حالا چند قسمت ديگر است كه اينها را به ترتيب بايد بحث بكنيم . يكى اينكه بيان قرآن در مسائل مربوط به خدا و به اصطلاح ما وراء الطبيعه يعنى آنچه كه مربوط به خداوند و صفات و شئون خداوند و رابطه خداوند با اشياء است و حتى آنچه كه در اصطلاح خود قرآن ملائكه ناميده شدهاند يعنى وسائط وجود ، دربارهء اينها بيان قرآن چگونه بيانى است ؟ آيا مىتوانسته است پيغمبر به عنوان يك فرد انسانى كه معلومات خودش را مثل انسانهاى ديگر