مسيرى از تجربيات زندگى افتاده باشد كه بتواند درك اين مسائل را داشته باشد .
آنهايى كه رؤياى صادقه مىبينند و مسائلى را مستقيما از دور مشاهده مىكنند از آن نوع افرادى هستند كه اين استعداد در آنها رشد كرده است . رياضت و درونگرايى به فرد فرصت مىدهد كه در يك نوع جريانات عصبى بيشتر كار كند و ذهن او بيشتر در آن جهت به كار برود و در نتيجه قدرت دركش نسبت به مسائل خارجى و محيط خودش بيشتر شود . پيغمبرها از آنهايى هستند كه اين استعدادشان به علت شيوهء زندگيشان پرورش پيدا كرده ، قدرت درك جريانات محيطشان را دارند . پس مىتوانند جرياناتى را از محيطشان بگيرند كه وجود دارد و ادعا مىشود كه ارتباطى به خدا هم ندارد كه بگوييم اين قدرت را خدا گذاشته است ، بلكه اين استعداد بالقوه را داشته ، به كار انداخته است . حالا ممكن است روى همان اعتقادى كه داريم كه هر قدرتى در درون طبيعت زاييده خداست جواب داده شود . اين مسلّما يك بحثى است ولى اين را از آن نظر مطرح بفرماييد كه يك بحث استدلالى بشود كه اگر ما خدا را قبول نداشته باشيم ( نه اينكه هر قدرتى از ناحيه اوست ، آبشار هم كه مىآيد مىگوييم قدرت خدايى است ، همهء اين قوانين و نظم را خدا گذاشته ، اين استعداد را هم خداوند در انسان گذاشته ) مسأله چگونه حل مىشود ؟ اين يك بحثى است .
فى نفسه خداوند اين قدرت خاص را به اين پيغمبر بخشيده ، اگر هم بخواهد از او مىگيرد . ولى ممكن است يكى ادعا كند نه ، اين پيغمبر اين استعدادش را به كار انداخته و خدا نمىتواند از او بگيرد ، طرحى به كار انداخته ، مىتواند درك كند ، مىتواند قدرتى به كار بيندازد و اين جهت را به وجود بياورد . اين فرض را هم مطرح بفرماييد تا دربارهاش بحث شود .
جواب : اولا آن مسألهاى كه من اول مطرح كردم فقط براى اين بود كه ما بتوانيم در اين مسير فعلا وارد بشويم ، مسألهء اينكه آيا معجزه فعل مستقيم خداست يا فعل پيغمبر است يا فعل خداست به وسيلهء پيغمبر ، فعل خداوند است به اين معنا كه چنين قدرت و ارادهاى در پيغمبر ايجاد كرده ، اينكه من اين بحث را در ابتدا مطرح كردم براى اين بود كه ما فعلا بتوانيم وارد بحث بشويم چون اگر اين را مطرح نمىكردم فورا يك كسى مىگفت كه اين حرفهايى كه شما مىزنيد بر مبناى اين است كه معجزه را پيغمبر كرده باشد ، معجزه كه كار خداست ، پس اين بحث اصلا طرحش غلط است .
و اين چيزى كه جنابعالى فرموديد در مسير همين بحث است . حتى در بحثهاى آقاى طباطبايى هم هست ، و در بحثهاى كاظم زاده هم فى الجمله هست اگر چه او
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 479
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٤٧٩