من ، مرغ شدن كار خدا . به مرغ شدن كه مىرسد مىگويد
« فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ
. ولى اين جواب دارد . جوابش اين است كه اولا خود كلمهء
بِإِذْنِ اللَّهِ
نشان مىدهد كه اگر كار خدا بود ديگر به اذن خدا غلط بود ، ثانيا
فَيَكُونُ طَيْراً
به تمام اينها مىخورد :
أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ
من مىسازم از گل به اذن خدا و مىدمم به اذن خدا و مرغ مىشود به اذن خدا ، يعنى مىگويد تمام اين كارها را كه من مىكنم و بعد چنان نتيجهاى پيدا مىشود همه به اذن پروردگار است . و از آن بالاتر جمله بعدى است كه كاملا توضيح مىدهد :
وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْيِ الْمَوْتى بِإِذْنِ اللَّهِ
( 1 ) شفا مىدهم كور مادر زاد را و پيس را و زنده مىكنم مرده را به اذن پروردگار .
آيهء ديگرى كه از آن بالاشاره مىشود استفاده كرد اين است :
وَ قالَ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً
( 2 ) اين كافران اينجور مىگويند كه چرا ملائكه بر ما نازل نشد ، چرا ما نبايد خداى خود را ببينيم ؟ بعد از اين هر دو ادعا قرآن جملهاى مىفرمايد :
لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ
اينها دربارهء خودشان ادعاى بزرگى مىكنند . اين آيه خودش مىفهماند كه نزول ملائكه يا رؤيت پروردگار به آن معنا كه پيغمبران ادعا مىكردند كه ما خدا را مىبينيم ( البته نه با چشم سر ) شايستهء فقط بعضى از افراد است نه همهء افراد . پس نفوس متساوى نيستند و نفوس خاصى هستند كه اين شايستگى را پيدا مىكنند و اين هم باز دلالت مىكند بر اينكه نفوس پيغمبران داراى يك درجه و مقام خاصى است كه به موجب آن درجه و مقام خاص ، هم وحى را تلقى مىكنند و با ملائكه ارتباط پيدا مىكنند و هم كارهاى معجزآسا را انجام مىدهند .
من اين را به صورت طرح عرض كردم . پس در اينجا دو نظريه است . يك نظريه اين است كه واقعا معجزه را صاحب معجزه باذن اللّه انجام مىدهد . معنايش اين است كه در اينجا روح او ، نفس او ، ارادهء او ، قدرت او واسطه است . نقطهء مقابل ، اين است كه اساسا اينجا مسألهء قدرت و ارادهء انسان مطرح نيست . اگر چنين بگوييم ، مسائلى
هامش
( 1 ) . آل عمران / 49 .
( 2 ) . فرقان / 21 .