آيه از سورهء مائده :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ
( 1 ) اى كسانى كه ايمان داريد ، به خود باشيد ، مراقب خود باشيد و اگر ديگران گمراه شوند گمراهى آنها الزاما به شما ضرر نمىزند . اينجا مسائلى مطرح شده . يكى از مسائل اين است كه اگر فرض كنيم تمام دنيا هم گمراه شود اين جور نيست كه يك انسان الزاما گمراه گردد يعنى يك انسان مىتواند خودش را با توجه به خود و با توجه به نفس خود حفظ و نگهدارى كند . به اين مناسبت ايشان مسائلى در باب نفس مطرح كردهاند كه آنها را به طور اختصار برايتان عرض مىكنم .
ديگر ، كتاب بسيار خوبى مرحوم كاظمزادهء ايرانشهر ( 2 ) نوشته است به نام تداوى روحى . او معتقد است كه بسيارى از معالجات بدنى را از غير راه پزشكى و طب ، از راه قواى روحى مىشود انجام داد ولى براى اين مطلب ، اصول و مقدماتى و مطالبى ذكر كرده كه براى بحث ما مفيد است . من اول آن قسمتهايى كه آقاى طباطبايى ذكر كردهاند برايتان عرض مىكنم و بعد به قسمتهايى كه او گفته اشاره مىكنم .
نظر علامه طباطبائى ( ره )
آقاى طباطبايى بحث خودشان را از يك بحث روانى شروع كردهاند . مىگويند از وقتى كه بشر بشر شده است يكى از چيزهايى كه درك مىكرده « من » بوده ، خودش را به صورت يك من درك مىكرده ، ولى دربارهء اينكه آن من چيست نظريات مختلفى داشته . شايد اول فكر مىكرده من يعنى همين بدن و هيكل ، وقتى مىگويند « من » يعنى همين هيكل . و گاهى شايد خيال مىكرده من يعنى نفس كشيدن ، و حتى مىگويند كلمهء « نفس » از كلمه نفس اشتقاق پيدا كرده همين طور كه كلمهء « روح » از مادهء « ريح » كه به معنى باد است اشتقاق پيدا كرده چون بشر اولى جزء چيزهاى نسبتا نامحسوس يا كمتر محسوس كه در وجود خودش ادراك مىكرده همين نفس كشيدن بوده و خيال
هامش
( 1 ) . مائده / 105 .
( 2 ) . اسمش را خيلى شنيدهايد . كتابهاى زيادى دارد و البته افكار مخصوصى داشته است . او يك ايرانى است كه حدود چهل سال بود كه در اروپا - گويا در سويس - بود . آنجا مانند يك نفر درويش يا يك نفر راهب زندگى مىكرد و اصول خاصى براى زندگى خودش انتخاب كرده بود . وى يك دانشمند روحى است . در عين اينكه در حرفهاى خودش خيلى تكيه دارد به حرفهاى دانشمندان امروز و به علوم امروز ولى خودش فى حد ذاته يك دانشمند روحى است و به گفتههاى دانشمندان روحى اروپا خيلى تكيه دارد .