ممكن است مردم را به اشتباه بيندازد ، ولى آن كسى كه مدعى اين نوع استدلال است او ثابت مىكند كه انبياء مفيد بوده و مضر نبودهاند ، بايد دليل بياورد و دلائل مخالفش هم كه عليه اينها تا حالا گفته شده و فلاسفه گفتهاند و انتقاد كردهاند آنها را بتواند جواب دهد . من مىگويم طرز استدلال اين طور باشد ، حالا شما مخالفيد ، استدلال را جورى ديگرى بكنيد ، منتها جهات مثبتش را بايد جلسهء ديگر به ما بگوييد چون تا حالا هر چه منفى بوده در اين جهات بيان كرديد .
اما مسأله آن كتاب هم كه ما مىگوييم ، تعصب خاصى روى آن كتاب نداريم ، به عنوان مثال بنده عرض كردم . اما اينكه گفتم خودشان باشند ، براى اينكه آدم وقتى كه مىخواهد يك مطلبى را رد كند اول بايد بيانش كند ، اگر همه آقايان مطالعه كرده باشند ، حاضر الذهن باشند و خوب در مسأله وارد باشند حالا شما يكى يكى رد بكنيد مسلّم ديگر لازم نيست خودش بيايد اينجا ، اما اگر هيچ كتاب را نخوانده باشند يا ده سال پيش يك مقدارش را خوانده باشند ، بعد شما هم آن را تكرار نكنيد ، استدلالش را هم بيان نكنيد ، موارد ردش را بيان كنيد ، من مىگويم اين بحث ناقص است و الّا اى بسا كه شما ثابت كنيد كه او اشتباه كرده ، ما حرفى نداريم اما طريقهء بحث اين نيست كه دليل طرف را نگوييد ، بعد مخالفش را بگوييد ، مثل كارهايى است كه الآن دولتها مىكنند بدون اينكه نظر فلان رهبر سياسى و فلان كسى كه انتقادى كرده بگويند ، بعد مىبينيم جوابش را نوشتهاند ، اصلا آدم نمىداند او چه گفته ، جوابش را مىخواند ، بعضى از قسمتهايش را نقل مىكنند .
استاد : آنچه من عرض كردم خلاصه بود ، من در خلاصه چيزى را فروگذار نكردم .
- اينجا واقعا يك بحث حر و آزاد است و مىخواهيم جلسهاى باشد غير از اين مجالس مذهبى كه همه جا هست و هى براى هم استدلال مىكنند و هيچكدامشان به درد هيچ جا نمىخورد و يا كتابهايى كه مىنويسند . اينهمه كتاب در مملكت منتشر مىشود ، اگر خلاصهشان را بگيريد دهدرصدشان مفيد نيست . ما مىخواهيم بحث واقعا مفيد باشد يعنى هر چه طرف مطلب دارد بيايد بيان كند و الّا حالا پيشنهاد اين نيست كه حتما ايشان را دعوت كنيم . اما آنچه راجع به توحيد و معاد و اينها اعتراض داريد ما حرفى نداريم ، به هر كتابى مىشود ايراد گرفت ، من خودم هم اتفاقا به آن ايراد دارم ، بحثى كه آنجا راجع به روح كرده بنده اعتراض دارم ، بحثى كه راجع به قانون احتمالات كرده بنده اعتراض دارم ولى اينها هيچ دليل نمىشود بر اينكه اگر كسى بخواهد ردش را بگويد خودش را نگويد . خودش را بايد بگويد
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 391
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٩١