درس هشتم ( 2 ) : شيعه
در اين درس لازم است اجمالى از نظريّات شيعه را در مسائل كلامى رايج ميان متكلّمين اسلامى بيان نماييم .
قبلًا ضمن تشريح مكتب معتزله گفتيم كه معتزله پنج اصل را كه عبارت است از توحيد ، عدل ، وعد و وعيد ، منزلة بين المنزلتين و امر به معروف و نهى از منكر ، اركان مكتب خود مىشمارند ، و گفتيم كه امتياز اين پنج اصل از ساير اصول معتزله به اين است كه اينها مختصّ مكتب اعتزال و مايهء امتياز اين مكتب از مكاتب مخالف به شمار مىرود . نبايد پنداشت كه اين پنج اصل نزد معتزله از اصول ديناند و باقى همه فروع دين .
علماى شيعه نيز - نه ائمّهء شيعه - از قديم الايّام پنج اصل را به عنوان اصول خمسهء تشيّع معرفى كردهاند و آنها عبارت است از : توحيد ، عدل ، نبوّت ، امامت ، معاد .
معمولًا گفته مىشود كه اين پنج اصل از اصول ديناند و باقى همه از فروع دين .
قهراً اينجا اين پرسش پيش مىآيد كه اگر مقصود از اصول دين ، اصولى است كه ايمان و اعتقاد به آنها شرط مسلمان بودن است پس دو اصل بيشتر نيست يعنى توحيد و نبوّت . مفاد شهادتين همين دوتاست و بس . تازه شهادت دوم مربوط است به نبوّت خاصّه ، يعنى نبوّت حضرت خاتم النّبيّين ؛ نبوّت عامّه يعنى نبوّت ساير انبياء ، از