فطريّات انسان
ابتدا به دو سؤال از سؤالات مطرح شده جواب مىدهيم و بعد وارد بحث خودمان مىشويم . يك سؤال اين است كه :
آيا مسائلى كه قرآن مجيد از زبان نوع انسان بيان مىكند فطرى است يا خير ؟ مثلًا قرآن مىفرمايد :
وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا
( 1 ) . آيا از اينجا دانسته نمىشود كه اعتقاد به رستاخيز فطرى نيست ؟
اين سؤال از نظر كلّى سؤال خوبى است يعنى سؤالى است كه بايد روى آن كار كرد و ديد كه آيا مجموع آنچه كه قرآن از زبان نوع انسان نقل مىكند مربوط به يك سلسله امور فطرى انسان است يا نه ؟ به هر حال اين سؤال به صورت كلّى قابل بحث و قابل طرح است و بايد مجموع آياتى كه در اين زمينه هست جمعآورى بشود . ولى آنچه كه راجع به خصوص آيهء :
« وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا »
مىتوان گفت اين است كه اوّلًا بايد ببينيم اين
« وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ »
از زبان نوع است يا اشاره به يك انسان خاصّ است . الآن من حضور ذهن ندارم ولى احتمال دارد كه شأن نزول آيه
هامش
( 1 ) . مريم / 66 .