چنان كه مىبينيم در اين اشكال ، از « جبر تاريخ » ، « تغيير نيازمنديها » ، « لزوم رعايت مقتضيات زمان » سخن به ميان آمده است ؛ از اين رو لازم است ما دربارهء اين سه موضوع كه عنصر اصلى اين ايراد را تشكيل مىدهند اندكى بحث كنيم ، سپس راه حلّ مشكل را از نظر اسلام بيان نماييم .
اين مقاله ادّعا ندارد كه در اين صفحات محدود بتواند همهء جوانب اين مطلب را به تفصيل متعرّض شود ؛ زيرا بررسى چنين مسألهاى كه به فلسفه و فقه و تاريخ و جامعهشناسى توأماً مربوط است در خور يك كتاب پرحجم و محصول سالها مطالعه است . اين مقاله اميدوار است نشانههايى از راه حلّ اين مشكل ارائه دهد .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 179
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص١٧٩