تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 514

مساهمون:

ص٥١٤
همچنين از نظر قرآن كريم - همانطور كه از آيات گذشته و يك سلسله آيات ديگر استفاده مىشود - هيچ كس در فاصلهء مرگ و قيامت كبرى در خاموشى و بىحسّى فرو نمىرود ، يعنى چنين نيست كه انسان پس از مردن در حالى شبيه بيهوشى فرو رود و هيچ چيز را احساس نكند ، نه لذّتى داشته باشد نه المى ، نه سرورى داشته باشد و نه اندوهى ، بلكه انسان بلافاصله پس از مرگ وارد مرحله‌اى ديگر از حيات مىگردد كه همه چيز را حس مىكند ، از چيزهايى لذّت مىبرد و از چيزهاى ديگر رنج ، البتّه لذّت و رنجش بستگى دارد به افكار و اخلاق و اعمالش در دنيا . اين مرحله ادامه دارد تا آنگاه كه قيامت كبرى بپاشود . در آن هنگام در اثر يك سلسله انقلابها و دگرگونيهاى بىنظير كه در آن واحد جهان را فرا مىگيرد و از دورترين ستارگان گرفته تا زمين ما همه مشمول آن دگرگونى مىشوند ، اين مرحله يا اين عالم كه براى هر كسى يك فاصله و حدّ وسط ميان دنيا و قيامت مىشود ، پايان مىپذيرد . پس ، از نظر قرآن كريم عالم پس از مرگ در دو مرحله صورت مىگيرد ، و به تعبير صحيح‌تر ، انسان پس از مرگ دو عالم را طى مىكند : عالمى كه مانند عالم دنيا پايان مىپذيرد و « عالم برزخ » ناميده مىشود ، ديگر عالم قيامت كبرى كه به هيچ وجه پايان نمىپذيرد . اينك بحث مختصرى دربارهء عالم برزخ و بحثى دربارهء عالم قيامت .

عالم برزخ

اگر چيزى ميان دو چيز ديگر حائل و فاصله باشد ، آن چيز را « برزخ » مىنامند . قرآن كريم از زندگى پس از مرگ تا قيامت كبرى با كلمهء « برزخ » تعبير كرده است . در سورهء مؤمنون آيهء 99 و 100 مىفرمايد :
حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ ، كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ .
تا آنگاه كه يكى از آنها را مرگ فرا مىرسد مىگويد : پروردگارا ! مرا بازگردان ، باشد كار شايسته‌اى در زمينه‌هايى كه نكرده‌ام انجام دهم . ابدا ، اين صرفا سخنى است كه او گويندهء آن است و از جلو آنها ( از حين مرگ ) تا روزى كه مبعوث شوند برزخ و فاصله‌اى است .