اين آيه شباهت و سنخيّت خواب و مرگ - و ضمنا شباهت و سنخيّت بيدارى و بعث اخروى - را بيان مىكند . خواب ، مرگ ضعيف و كوچك است و مرگ ، خواب شديد و بزرگ ، و در هر دو مرحله ، روح و نفس انسان از نشئهاى به نشئهء ديگر انتقال مىيابد با اين تفاوت كه در حين خواب ، انسان غالبا توجّه ندارد و هنگامى كه بيدار مىشود نمىداند كه در حقيقت از سفرى بازگشته است ، بر خلاف حالت مرگ كه همه چيز بر او روشن است .
از مجموع اين سه آيه كاملا مىتوان فهميد كه ماهيّت مرگ از نظر قرآن نيستى و نابودى و تمام شدن نيست ، بلكه انتقال از نشئهاى به نشئهء ديگر است . ضمنا ماهيّت خواب از نظر قرآن نيز روشن شد ، معلوم شد كه خواب هر چند از نظر جسمى و ظاهرى تعطيل قواى طبيعت است ، ولى از نظر روحى و نفسى نوعى گريز و رجوع به باطن و ملكوت است . مسألهء خواب نيز مانند مسألهء مرگ از نظر علم از مجهولات است . آنچه علم در اين زمينه مىشناسد قسمتى از جريانات جسمانى است كه در قلمرو بدن صورت مىگيرد .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 511
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٥١١