بدينترتيب ، نتيجه آن مىشود كه « احمد بن هلال كرخى عبرتائى » كه در فاصله زمانى 180 ق تا 267 ق مىزيسته و سابقه وكالت در عصر پيش از غيبت صغرا داشته است ، در اوايل عصر غيبت صغرى با انكار نيابت سفير دوم ، و انحراف از مسير صحيح ، و دعوى دروغين بابيّت ، خود را مشمول لعن و تبرّى امام معصوم عليه السّلام ساخت و شيعيان نيز او را لعن كرده و از وى دورى جستند .
از سخن نجاشى ، چنين برمىآيد كه « احمد بن هلال » در عصر امام عسكرى عليه السّلام نيز انحراف خود را آشكار كرده باشد ! چرا كه نجاشى ، دربارهاش چنين گفته : « احمد بن هلال ابو جعفر العبرتائى صالح الرواية يعرف منها و ينكر ، و قد روى فيه ذموم من سيدنا أبى محمد العسكرى عليه السّلام و لا أعرف له الاكتاب يوم و ليلة و كتاب نوادر . . . » . 3298712 خ 0 52 خ با اين حال قراينى در دست است كه نشانگر جايگاه مقبول وى در نزد راويان شيعى است ! چرا كه نام او در سند بسيارى از روايات آمده است ؛ 4298712 خ 0 53 خ حتى برخى از بزرگان از محدثان قم ، همچون « سعد بن عبد الله اشعرى » و يا « محمد بن احمد بن يحيى العطّار » ، اخبار خود را از طريق « احمد بن هلال » نقل كردهاند . 6298712 خ 0 54 خ در عبارت نجاشى نيز ، تعبير « صالح الرواية » مىتواند ناظر به چنين ديدگاهى درباره وى باشد . علاوه بر اين ، بنا به نقل كشّى ، « احمد بن هلال » فردى عابد بوده و تعداد 54 سفر حج ، كه بيست سفر آن با پاى پياده بوده است ، در شرح حال وى نقل شده است ! 7298712 خ 0 55 خ و اين امر مىتواند منشأ پيدايش ديد مثبت شيعيان دربارهاش باشد .
چنانكه گذشت ، پس از شروع عصر غيبت صغرا ، « احمد بن هلال » در مقابل سفير اوّل واكنشى نشان نداد ؛ ولى پس از انتقال سفارت به سفير دوم ، به مخالفت با وى برخاست ! و هنگامى كه به وى گفتند : چرا در حالى كه امام مفترض الطاعة ، تنصيص بر وكالت « أبى جعفر محمد بن عثمان » نموده ، وكالت وى را نمىپذيرى و به او رجوع نمىكنى ؟ ! پاسخ داد : من نشنيدهام كه امام عليه السّلام تنصيص بر وكالت او نموده باشد ! ولى وكالت پدرش ، « عثمان بن سعيد » را منكر نيستم ؛ اما اينكه با قاطعيت بگويم : « ابا جعفر محمد بن عثمان » ، وكيل صاحب الزمان ( عجل اللّه تعالى فرجه ) است ، چنين جسارتى بر آن حضرت نمىكنم ! به او گفتند : غير تو اين تنصيص را شنيدهاند ! پاسخ داد : شما مىدانيد و آنچه شنيدهايد ! و بدينترتيب ، متوقف در وكالت « ابى جعفر محمد بن عثمان » شد . از اينرو شيعيان از او تبرّى جسته و او را لعن كردند . 8298712 خ 0 56 خ
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 662
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٦٦٢