پيش از سال 248 ق فارس بن حاتم انحراف خود را آشكار كرد . وى در مشاجرهاى با ديگر وكيل سرشناس امام در سامرّا ، يعنى على بن جعفر همانى ، درگير شد و كار اين درگيرى رفتهرفته بالا گرفت و به دشمنى سخت گراييد و موجب ايجاد تنش و دلسردى و ناراحتى در جامعه شيعه گشت . امام عليه السّلام در اين تنازع جانب على بن جعفر را گرفت و از وكلاى مناطق مختلف خواست كه ديگر به نزد فارس مراجعه نكنند ، ولى از آنجا كه آن حضرت بر مخفى نگهداشتن اين موضوع تأكيد داشتند لذا برخى از شيعيان مناطق جبال كه وجوه شرعى را به سامرّا مىآوردند هنوز به فارس مراجعه مىكردند . براى نمونه ، على بن عمرو عطار كه از قزوين اموالى را براى تحويل دادن به فارس به سامرّا آورده بود ، قبل از تماس با وى ، از طريق پيكى كه عثمان بن سعيد به سوى وى فرستاد متوجه طرد و لعن فارس از جانب امام هادى عليه السّلام شد . 3605712 خ 0 136 خ مدتى بعد امام عليه السّلام لعن فارس و عزل وى از وكالت خويش را بهطور رسمى به شيعيان مناطق مختلف اعلام كردند . مدتى بعد نيز فارس بن حاتم به علّت اصرار بر حركت منحرفانه خويش و اقوال بدعتآميز ، به دست يكى از شيعيان و به امر امام هادى عليه السّلام به قتل رسيد 4605712 خ 0 137 خ و بدينوسيله ، مركز رهبرى سازمان وكالت ، يعنى سامرّا ، از وجود عنصرى نامطلوب پاك شد .
در دوره بيست ساله اقامت امام هادى عليه السّلام در سامرّا ، سازمان وكالت يكى از فعالترين دورههاى حيات خود را پشت سر گذاشت . امام شخصا و به كمك دستياران مخلصى همچون عثمان بن سعيد عمرى ، على بن جعفر همانى ، ابو هاشم جعفرى و ديگران ، كار نظارت دقيق بر وكلاى نواحى را به انجام مىرساند . نظارت و توجه دقيق امام عليه السّلام و تأكيد حضرت بر سامانمند شدن كار وكلا را مىتوان از تأمل در بعضى از مكتوبات و دستور العملهاى آن حضرت به برخى از وكلاى نواحى به خوبى دريافت ؛ به عنوان نمونه ، ايّوب بن نوح ، كه وكيل آن حضرت در كوفه و اطراف آن بود و على بن راشد ، كه وكيل آن حضرت در ناحيهى بغداد و مدائن و قراء سواد بود ، گويا در قبض وجوه شرعى و ارتباط با شيعيان اين نواحى ، دچار خلط مسئوليت شده بودند ؛ امام عليه السّلام طى نامهاى به هر دو ، كه متن آن را كشّى نقل كرده است ، توصيه اكيد بر حفظ نظم و عدم دخالت هر يك در امور مربوط به قلمرو فعاليت ديگرى نمودند . 5605712 خ 0 138 خ
پس از شهادت امام هادى عليه السّلام در سال 254 ق ، امام عسكرى عليه السّلام رهبرى سازمان
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 96
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٩٦