هفتاد سال به مركز رهبرىكننده فعاليتهاى گسترده سازمان وكالت در نواحى مختلف عالم اسلامى آن عصر تبديل شد . به نظر مىرسد مهمترين دليل اين نقل و انتقال ، ايجاد زمينه مناسب براى فعاليت سازمان به دور از چشم ناظران حكومتى در پايتخت بوده باشد ؛ گرچه ارتباط سفراى حضرت حجت عليه السّلام همچنان از بغداد با سامرّاء و با خود آن حضرت محفوظ بود و وكلايى در سامرّا ، وظيفه ارتباط با شيعيان و وكلاى ديگر را انجام مىدادند . ضمن آنكه ، امام عليه السّلام در عصر غيبت صغرى همچنان در سامرّا مىزيست ، و البته گاهى نيز در مدينه به سر مىبرد و در موسم حج در مكه و در مواقف حج حاضر مىشد . 3705712 خ 0 146 خ
وجود ارتباط بين سامرّا و دفتر وكالت در بغداد و در حقيقت ادامه رهبرى سازمان از سامرّا توسط امام عليه السّلام را مىتوان با نقلى كه صدوق از سفير دوم دارد مستند نمود . طبق اين نقل ، « محمد بن عثمان عمرى » نامههايى را به وسيله يكى از افراد مورد اعتمادش از بغداد به سامرّا مىفرستد ، و آن فرد ، نامهاى از جانب خودش داخل نامهها كرده و به عسكر مىبرد تا به حضور امام عصر عليه السّلام برسد . وقتى پاسخها دريافت مىشود ، از پاسخ نامه اضافه شده خبرى نبود ! 4705712 خ 0 147 خ اين نقل ، علاوه بر دلالت بر سكونت حضرت در اين عصر در سامرّا و رهبرى سازمان از اين ناحيه ، وجود ارتباط بين بغداد و سامرّا ، و كيفيت اين ارتباط را نيز دلالت دارد .
بنابه نقل ديگر ، شخصى به نام « احمد بن ابى روح » ، اموالى متعلق به زنى از اهالى دينور را به بغداد نزد « حاجز » مىبرد و او طبق امر ناحيه مقدسه وى را به سامرّا مىفرستد . در آنجا از طريق خادم حضرت ، نامه آن جناب را دريافت مىكند كه وى را به امورى راهنمايى كرده و خبر داده بود . 5705712 خ 0 148 خ شبيه اين جريان براى « احمد بن محمد دينورى » اتفاق افتاده است . وى در سالهاى اوليه عصر غيبت صغرى ، اموال مردم دينور را به بغداد و سامرّا برد و پس از دريافت نامهاى در سامرّا ، مأمور شد اموال را در بغداد به « محمد بن عثمان بن سعيد » ، سفير دوم ، تحويل دهد و از دستورات وى پيروى كند . سفير نيز به « دينورى » دستور داد اموال مزبور را به « قطّان » ( دستيارش در بغداد ) تحويل دهد . 6705712 خ 0 149 خ
نمونه ديگر از ارتباط شيعيان با سامرّا ، پس از انتقال دفتر وكالت به بغداد در عصر غيبت صغرى ، جريان « حسن بن فضل يمانى » است . وى پس از زيارت مقابر ائمه عليهم السّلام در عراق ، به طوس مىرود و مجددا به عراق و سامرّا بازمىگردد و از سوى ناحيه مقدسه در
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 99
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٩٩