با توجه به نكاتى كه ذكر شد ، امامان شيعه عليه السّلام با وكلايى مواجه بودند كه غالبشان در سطح بالايى از وثاقت مالى قرار داشتند . از اينرو احيانا اجازه مصرف اموال و وجوه شرعى را طبق صلاحديد خودشان براى آنان صادر مىكردند ، و طبيعى است كه يكى از اين موارد مصرف ، رفع نيازهاى شخصى خود وكيل بود . كشّى نمونهاى از اين مقوله را در مورد « ابراهيم بن عبده » وكيل امام عسكرى عليه السّلام در نيشابور و بيهق ، چنين آورده است :
امام عليه السّلام در نامهاى به وى ، ضمن تأييد نامه قبلىاش مبنى بر نصب او به وكالت در اين ناحيه ، و لزوم پرداخت حقوق مالى توسط شيعيان اين نواحى به وى ، چنين نگاشت : « و ليخرجوا من حقوقى و ليدفعوها اليه فقد جوّزت له ما يعمل به فيها وفّقه اللّه و منّ عليه بالسلامة من التقصير برحمته » . 3685712 خ 0 156 خ از اين جمله چنين استفاده مىشود كه « ابراهيم بن عبده » از سوى حضرت ، اجازه تصرف در اموالى را كه مردم نيشابور و بيهق به عنوان حقوق شرعى به وى تحويل مىدادند ، داشته است . طبيعى است كه اين احتمال را قوى بدانيم كه امامان ديگر نيز شبيه چنين اجازهاى را به وكلاى خود داده باشند .
برخى از شواهد ، حاكى از وجود نوعى مستمرّى مالى درباره برخى از وكلا يا كارگزاران يا مأموران ائمه عليهم السّلام است ؛ از نمونههاى قابل ذكر ، نقل كلينى درباره « جنيد » قاتل فارس بن حاتم قزوينى و شخصى به نام « ابو الحسن » و شخصى ديگر است كه نامش كه در روايت نيامده است . طبق اين نقل ، پس از آنكه جنيد اقدام به كشتن فارس بن حاتم قزوينى طبق دستور امام هادى عليه السّلام نمود ، از سوى آن حضرت و سپس از سوى امام عسكرى عليهما السّلام دستور پرداخت مقرّرى ثابتى به وى و دو نفر ديگر ، به شخصى به نام « حسين بن محمد اشعرى » داده مىشد . پس از شهادت امام عسكرى عليه السّلام ، در دستور العمل ناحيه مقدّسه اشارهاى به نام جنيد نشده بود ؛ و سرّ اين نكته آن بود كه پس از كوتاهى جنيد درگذشت . 4685712 خ 0 157 خ
نقل ديگرى از كلينى ، دلالت دارد بر وجود نوعى مستمرّى و پرداخت ثابت براى گروهى از طالبيّون مدينه كه معتقد به امامت امام عسكرى عليه السّلام بودند . بنابر اين نقل تا زمانى كه امام عسكرى عليه السّلام در قيد حيات بود مستمرّى ثابتى در اوقات معيّنى براى گروهى از طالبيّون مدينه كه قائل به حقّ بودند ارسال مىشد . بعد از شهادت آن جناب ، اين مستمرّى صرفا براى كسانى ارسال مىشد كه اعتقاد به امامت فرزندش مهدى عليه السّلام داشتند . 5685712 خ 0 158 خ
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 211
مساهمون: محمدرضا جبارى
ص٢١١